Güç Elektroniği #40 | Senkron Motor Sürücüleri: Sinüs Dalgalı Servo ve Fırçasız DC Motor
Senkron Motor SürücüleriEğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
Asenkron motordan senkron motora geçiyoruz. Senkron motorda rotor, statorun döner alanıyla tam aynı hızda döner; kayma yoktur ve hız stator frekansına kilitlidir. Moment, rotor alan akısı, stator akımı ve aralarındaki yük açısının sinüsüyle orantılıdır; açı 90 derecede tutulunca moment yalnız akıma bağlı olur, tıpkı DC motordaki gibi. Sinüs dalgalı senkron servo sürücü rotor konumunu sürekli ölçer ve üç faz akımını elektriksel açının kosinüsleriyle verir; en yüksek hızda DC bara, tepe faz geriliminin iki katını karşılamalıdır. Yamuk dalgalı sürücü, yani fırçasız DC motor, Hall algılayıcılarıyla altı adımlı dikdörtgen akım verir; her an iki faz iletir ve SI birimlerinde moment sabiti hat arası gerilim sabitine eşittir. Robot eklemi, kompresör ve elektrikli bisiklet göbek motoru üzerinde üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu ders herkese açıktır. Bu derste: - Senkron motorun temeli: rotor akısı ve stator döner akısı aynı hızda; frekans = kutup sayısı × devir / 120; kayma yok - Moment = k · alan akısı · stator akımı · sin(yük açısı); en büyük moment 90 derecede; sargılı rotorda uyartım akımı - Sinüs dalgalı servo: yük açısı 90 derece, moment = k_T · akım genliği; elektriksel açı = mekanik açı × kutup sayısı / 2 - Faz akımları kosinüs tablosuyla; akım denetimli evirici; sıfır hızda tutma momenti; hız sınırı ve alan zayıflatma - Örnek 1: 8 kutuplu servo, 3.6 N·m → 4 A; mekanik 15 derecede akımlar 2, 2, −4 A; k_E = 0.6 V·s/rad; DC bara en az 389.4 V - Örnek 2: 6 kutuplu senkron motor, 1000 d/dk için 50 Hz; yük açısı 30 dereceye kayınca aynı moment için akım 2 kat, bakır kaybı 4 kat; mil gücü 418.8 kW - Yamuk dalgalı (fırçasız DC) sürücü: 120 derece düz zıt gerilim, 120 derece dikdörtgen akım, altı adım, Hall algılayıcıları - Örnek 3: e-bisiklet göbek motoru, k_E = k_T = 0.3; 3 N·m → 10 A; 48 V'ta 1402 d/dk; saniyede 280 komütasyon, adım 3.57 ms - En sık yapılan hatalar: gerilim sabitini elektriksel hızla çarpmak, mekanik açıyı elektriksel sanmak, birimi d/dk bırakmak Bölümler: 0:00 Kaymasız Motor: Robot, Dron, E-Bisiklet 0:43 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 1:03 İki Alan, Aynı Hız 1:38 Yük Açısı ve Moment 2:10 Sinüs Dalgalı Servo Sürücü 2:50 Hız Sınırı ve Alan Zayıflatma 3:19 Yamuk Dalgalı Sürücü: Altı Adım 3:58 Neden Fırçasız DC Motor? 4:24 Mantık: Akımı 90 Derece Önde Tut 4:45 Üç Klasik Tuzak 5:08 Örnek 1: Robot Ekleminde Servo Motor 5:47 (a) Akım Genliği, (b) Faz Akımları 6:28 (c) Gerilim Sabiti 7:09 (d) Gereken DC Bara Gerilimi 8:14 Örnek 2: Kompresörde Senkron Motor 8:55 (a) Frekans, (b) Akı Sabiti, (c) Yük Açısı Kayınca 9:39 (c) Bakır Kaybı, (d) Uyartım ve Mil Gücü 10:28 Örnek 3: E-Bisiklet Fırçasız DC Motoru 11:07 (a) Gerilim ve Moment Sabiti, (b) Faz Akımı 11:45 (c) Zıt Gerilim ve Hız 12:31 (d) Komütasyon Sıklığı 13:11 Ne Yaptık? 13:36 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders Bölüm 15 (devam): yük komütasyonlu evirici (LCI) sürücüler ve çevrimdönüştürücüler (§15-5 … 15-6) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 15 §15-1 … 15-4 (kitap s. 435–442) (konu sırası ve sınırlar; Şekil 15-1 … 15-6). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin kırkıncı dersi.