Borçlar Hukuku #09 | Kusursuz Sorumluluk II: Yapı Maliki, Tehlike Sorumluluğu, Motorlu Araç

Haksız Fiil

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda olay şöyle gelir: rüzgârlı bir şubat günü Berk'in apartmanının çatısından kiremitler uçar; biri İpek'in omzuna çarpar, öbürü arabasının camını kırar. Berk diyor ki: çatıyı ustaya yaptırdım, hiçbir kusurum yok. İpek hangi maddeye dayanır, Berk'in savunması işe yarar mı, ödeyen Berk kime döner? Borçlar Hukuku serisinin dokuzuncu dersinde kusursuz sorumluluğun ikinci bölümüne geçiyoruz: yapı malikinin sorumluluğu ve zarar tehlikesini önleme, taşınmaz malikinin sorumluluğu, genel tehlike sorumluluğu ve motorlu araç işletenin sorumluluğu. Kurtuluş kapısının nasıl daraldığını görüyor, iki olayı adım adım çözüyoruz. Bu video genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; somut bir durum için bir avukata danışın. Bu derste: - Kurtuluş kapısı merdiveni: olağan sebep sorumluluğunda özen ispatı kurtarır; yapı malikinde (ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu) kurtuluş kanıtı yoktur; tehlike sorumluluğunda ancak illiyet bağı kesilirse sorumluluk kalkar - Yapı malikinin sorumluluğu (TBK m. 69/1): yapı eseri ve bütünleyici parça, yapım bozukluğu ya da bakım eksikliği, zarar ve uygun illiyet, olay tarihindeki malik; kusur aranmaz; kamu malı yapılar idare hukukuna; Nomer: 'özen sorumluluğu' başlığı isabetli değil - İntifa ve oturma hakkı sahibi (m. 69/2): yalnız bakım eksikliğinden, malikle birlikte sorumlu; yapım bozukluğundan sorumlu değil - Rücu (m. 69/3): malik müteahhide, mimara, mühendise döner; onların kusuru zarar görene karşı tazminatı indirmez - Zarar tehlikesini önleme (m. 70/1–2): zarar görme tehlikesiyle karşılaşan kişi, gerekli önlemlerin alınmasını hak sahiplerinden isteyebilir; kamu hukuku hükümleri saklı - Taşınmaz malikinin sorumluluğu (Türk Medeni Kanunu m. 730, Nomer'in özetiyle): yapıda bozukluk yokken taşınmazın kullanımından doğan zarar; kusur aranmaz; zarar verici durumun kaldırılması; kaçınılmaz taşkınlıkta uygun bedelle denkleştirme - Genel tehlike sorumluluğu (m. 71/1–2): önemli ölçüde tehlike arz eden işletme, tüm özene rağmen; nitelik, malzeme, güç ölçütleri ve hâkimin takdiri; karakteristik risk; işletme sahibi ve işleten müteselsilen sorumlu - Özel hükümler saklı (m. 71/3) ve izinli faaliyette denkleştirme (m. 71/4): anlamı öğretide tartışmalı; Nomer'e göre işletme kazası birinci fıkraya göre tazmin edilir - Motorlu araç işletenin sorumluluğu (Karayolları Trafik Kanunu m. 85, Nomer'in özetiyle): işleten kusursuz sorumlu, sürücü genel hükme göre; kurtuluş yalnız mücbir sebep ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru ile, kendi kusuru yokken ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemeden - Olay 1 (a): İpek'in dayanağı m. 69/1; dört koşul tamam; zarar 18.000 + 9.000 = 27.000 TL; olay günü malik Berk, sonraki satış sonucu değiştirmez - Olay 1 (b): kusurum yok, ustaya yaptırdım, hata müteahhidin, fırtına savunmaları geçmez; yapım bozukluğunda intifa hakkı sahibi hala sorumlu değil; varyant: bakım eksikliği - Olay 1 (c): Berk, Hakan'a m. 69/3 ile rücu eder; komşu Nazlı m. 70/1 ile çatının onarılmasını ister - Olay 2: taş ocağında patlatma, 40.000 + 12.000 = 52.000 TL; m. 69 değil m. 71; Okan ve işleten şirket müteselsilen sorumlu; özen ve izin savunması kurtarmaz; varyant: yönetim binasından düşen kiremit m. 69 Bölümler: 0:00 Giriş ve Sınav Olayı 0:41 Kaynak Kitap, Not ve Ders Haritası 1:17 Yapı Malikinin Sorumluluğu: Dört Koşul 2:05 İntifa Hakkı Sahibi, Rücu ve Önlem İstemi 2:53 Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu 3:41 Genel Tehlike Sorumluluğu ve Denkleştirme 4:36 Motorlu Araç İşletenin Sorumluluğu 5:26 Karşılaştırma: Kim Özen İspatıyla Kurtulur? 5:50 Olay 1: Berk'in Çatısı ve Uçan Kiremitler 6:59 Olay 1 (a): Hangi Hâl, Dört Koşul, Zarar 8:01 Olay 1 (b): Dört Savunma 9:04 Olay 1 (b): İntifa Hakkı Sahibi ve Varyant 10:10 Olay 1 (c): Rücu ve Önlem İstemi 11:19 Olay 2: Taş Ocağı ve Tehlikeli İşletme 12:28 Olay 2: Sahip, İşleten, İzin ve Varyant 13:38 Bu Derste Öğrendiklerimiz 14:01 Akılda Kalan Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste aynı zarardan birden çok kişinin sorumlu olmasına, müteselsil sorumluluğa ve rücuya, ardından zararın belirlenmesine geçiyoruz. Kaynak: Halûk N. Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler El Kitabı, gözden geçirilmiş 4. bası (Beta, İstanbul 2023) ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 69–71 (birincil kaynak); Türk Medeni Kanunu m. 730 ve Karayolları Trafik Kanunu m. 85 Nomer'in özetiyle. Kitaptan konu sırası ve tanımlar alındı; ekrandaki madde metinleri kanundan aynen aktarıldı. Olaylar özgündür. Borçlar Hukuku serisinin dokuzuncu dersi.