Temel Mühendisliği #05 | Temel Altındaki Gerilme: Net Basınç, Boussinesq, 2:1, Gerilme Soğanları

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda 2 metrelik kare bir temel ve ortasından kesilmiş bir zemin bloğu var. Kolona yük geliyor ve tabanın 1, 2 ve 4 metre altındaki gerilme artışı beliriyor: yaklaşık 105, 50 ve 16 kilopaskal. Sonra renkli gerilme soğanları tabandan aşağı büyüyor. Bu derste temelin yükünün zemine nasıl yayıldığını adım adım hesaplıyoruz. Bu derste: - Taban basıncı ve net basınç: 600 kN kolon, 2 m kare temel, Df = 1 m → q = 170 kPa, net qo = 150 kPa. - Boussinesq tekil yük: 600 kN için 2 m altında 71.6 kPa, 2 m yanında 12.7 kPa. - Dairesel alan, çizgi yük ve şerit yük; şerit temelin altında 2 m'de 82.5 kPa. - Dikdörtgen alan: köşe etki katsayısı I(m, n) ve dört dikdörtgen; merkezin 2 m altında ≈ 50.4 kPa. - 2:1 yöntemi: 2 m'de 37.5, 4 m'de 16.7 kPa; kesin çözümle karşılaştırma. - Gerilme soğanları: karede 0.1 qo eğrisi ≈ 2B, şeritte ≈ 6B derinliğe iner (sondaj derinliği için önemli). - Kil tabakasında ortalama artış: (50.4 + 4 · 16.2 + 7.6)/6 ≈ 20.5 kPa. - Üç tuzak: brüt basınç, köşe formülünü merkeze uygulamak, derinliği yüzeyden ölçmek. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:24 Gerilme Derine Nasıl Yayılır? 0:58 Neden Gerilme Artışı? 1:30 Taban Basıncı ve Net Basınç 2:11 Boussinesq: Tekil Yük 2:48 Alan Yükleri: Daire, Çizgi, Şerit 3:14 Şerit Yük 3:42 Dikdörtgen Alan 4:26 2:1 Yöntemi 5:03 Gerilme Soğanları 5:32 Kil Tabakasında Ortalama Artış 6:13 Üç Tuzak 6:51 Özet Bir sonraki derste temele moment de geldiğinde taban basıncının nasıl değiştiğini görüyoruz: eksantrik yükleme. Kaynak kitap: B. M. Das, Principles of Foundation Engineering, 8. baskı (Cengage, 2016), Bölüm 6.1–6.8. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Temel Mühendisliği serisinin beşinci dersi. Ön koşul: Zemin Mekaniği dersimiz ve bu serinin ilk dersi.