Çelik Yapılar #04 | Çekme Elemanları II: Şaşırtmalı Delikler, Blok Kırılması ve Tasarım

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda iki sıra bulonla bağlı bir lamayı çekiyoruz, ama bu kez lama ortadan kopmuyor: iki bulon sırası arasındaki blok yerinde kalıyor, lamanın geri kalanı sökülüp ayrılıyor. Bu derste şaşırtmalı delikleri, blok kırılmasını ve bir çatı makası çaprazının baştan sona tasarımını öğreniyoruz. Bu derste: - Şaşırtmalı delikler ve zikzak kırılma çizgisi: net genişliğe s²/4g eklenir; bütün olası çizgiler denenir. - Özgün örnek: S275 lama 240 × 12, üç sıra M20 → zikzak çizgi ≈ 188.8 mm, A_n ≈ 2266 mm²; akma 712.8, kırılma 730.8 kN. - Blok kırılması: kesme yüzeyleri ve çekme yüzeyi, R_n = 0.60F_u·A_nv + U_bs·F_u·A_nt (üst sınırla), φ = 0.75, Ω = 2.00. - Özgün örnek: geçen dersin L100×100×10 köşebendinde blok kırılması φR_n ≈ 329.2 kN ile belirleyici olur. - Çekme elemanı tasarımının adımları: gerekli brüt alan, etkin net alan ve atalet yarıçapı. - Özgün örnek: çatı makası çaprazı, P_u = 276 kN → L80×80×8; üç bulonla blok kırılması yetmez (237.5 kN), dört bulonla 306.8 kN. - Çatı makaslarında düğüm yükleri, düğüm levhaları ve çift köşebentler. - Üç tuzak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:19 Bir Deney: Blok Kırılması 0:39 Şaşırtmalı Delikler 1:12 Örnek: Zikzak Çizgi 2:09 Blok Kırılması 2:43 Örnek: Köşebentte Blok Kırılması 3:49 Çekme Elemanı Tasarımı 4:16 Tasarım: Makas Çaprazı 5:10 Tasarım: Blok Kırılması Kontrolü 5:41 Çatı Makaslarında Çekme Elemanları 6:04 Üç Tuzak 6:26 Özet Bir sonraki derste basınç elemanlarına ve kolon burkulmasına geçiyoruz. Kaynak kitap: W. T. Segui, Steel Design, 6. baskı (Cengage, 2018), Bölüm 3.4–3.6 ve 3.8; tamamlayıcı: ÇYTHYE 2016, Denk. 5.3, Bölüm 7.1–7.2 ve 13.4.3. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan ve yönetmelikten alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Çelik Yapılar serisinin dördüncü dersi. Ön koşul: bu serinin üçüncü dersi.