Güç Elektroniği #36 | Sinüs Olmayan Besleme: Harmonik Akım, Kayıp, Moment Titreşimi, Sürücü Türleri

Motor Sürücüleri (Motor Drives)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sürücünün eviricisi asenkron motora tertemiz bir sinüs vermez; kare dalga eviricide gerilim altı basamaktan oluşur. Bu derste basamaklı gerilimin motora üç etkisini inceliyoruz. Kare dalga gerilimin harmoniklerini (6n ± 1 sırası, genlik temelin sıraya bölümü) ve harmonik akıların dönüş yönlerini kuruyoruz; harmonik kaymasının 1'e yakın olduğunu, bu yüzden harmonikler için motorun rotoru kilitli bir bobin gibi davrandığını görüyoruz. Harmonik eşdeğer devreden harmonik akımlarını, akımlardan ek bakır kaybını hesaplıyoruz; harmonikleri yüksek frekansa itmenin kaybı nasıl küçülttüğünü gösteriyoruz. Beşinci ve yedinci harmoniğin birlikte temel frekansın 6 katında moment titreşimi ürettiğini ve düşük hızda hız dalgalanmasının neden büyüdüğünü hesaplıyoruz. Son olarak değişken frekanslı dönüştürücüleri üç türe ayırıyoruz: PWM gerilim kaynaklı evirici, kare dalga gerilim kaynaklı evirici ve akım kaynaklı evirici. Üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu derste: - Kare dalga hat gerilimi: temel bileşen 0.78 × DC bara gerilimi; harmonikler 5, 7, 11, 13 (6n ± 1), genlik V1/h - Beşinci harmonik akısı ters, yedinci aynı yönde döner; harmonik kayması ≈ 1 - Zihinsel model: harmonikler için motor, rotoru kilitli bir bobindir; akım I_h ≈ V_h/(h·X_L) - Örnek 1: 400 V kare dalga beslemede V_d ≈ 513 V, I_5 ≈ 5.71 A, I_7 ≈ 2.91 A; akım sıranın karesiyle düşer - Harmonik bakır kaybı: dirençler toplamı × harmonik akımlarının kareleri; ek kayıplar toplam kaybın yüzde 10–20'si - Örnek 2: 5. ve 7. harmonik ≈ 339 W ek kayıp (anma bakır kaybının ≈ yüzde 26'sı); 37. sıraya itilince kayıp ≈ 55 kat küçük - Moment titreşimi: 5. ve 7. harmonik birlikte 6f; 50 Hz'de 300 Hz, 5 Hz'de 30 Hz - Örnek 3: 5 Hz'de hız dalgalanması ≈ 4.4 d/dk (yüzde 5), 50 Hz'de ≈ 0.44 d/dk - Değişken frekanslı dönüştürücüler: PWM-VSI (diyot doğrultucu), kare dalga VSI ve CSI (tristör doğrultucu) - En sık hatalar: 50 Hz reaktansıyla harmonik akım hesaplamak, 5. harmoniğin 5f'de titreştirdiğini sanmak, VSI ile CSI'yı anahtarlarla ayırmak Bölümler: 0:00 Önceki Ders ve Basamaklı Gerilim 0:38 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 1:02 Kare Dalga Gerilimin Harmonikleri 1:33 Harmonik Akıların Dönüş Yönü ve Kayma 2:04 Harmonik Eşdeğer Devre 2:38 Mantık: Kilitli Rotorlu Bobin 3:06 Harmonik Kayıplar 3:37 Moment Titreşimi: 6 Kat Frekans 4:06 Hız Dalgalanması ve Düşük Hız 4:33 Değişken Frekanslı Dönüştürücü Türleri 5:15 Üç Klasik Tuzak 5:41 Örnek 1: Harmonik Akım Sınav Sorusu 6:25 (a) DC Bara Gerilimi, (b) Harmonik Gerilimler 7:01 (c) Harmonik Kaymaları 7:46 (d) Harmonik Akımlar, (e) Oran 8:52 Örnek 2: Harmonik Bakır Kaybı 9:19 5. ve 7. Harmoniğin Kaybı 9:59 Anma Kaybına Oran, 11. ve 13. Harmonik 10:53 Harmoniği Yukarı İtmek 11:41 Örnek 3: Moment Titreşimi 12:10 7. ve 5. Harmonikten 300 Hz 12:49 5 Hz Beslemede Titreşim 13:21 Hız Dalgalanması 14:24 Ne Yaptık? 14:55 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders Bölüm 14'ün devamı: PWM gerilim kaynaklı evirici (PWM-VSI) sürücüler (§14-7) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 14 §14-5 … 14-6 (kitap s. 415–418) (konu sırası ve sınırlar). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin otuz altıncı dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.