Temel Mühendisliği #09 | Sığ Temellerin Oturması: Elastik, Konsolidasyon, İzin Verilen Oturma

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda beşinci dersteki 2 metrelik kare temel var; altında 2 metre kum, onun altında 4 metre kil. Yük gelir gelmez temel biraz oturuyor. Sonra aylar ve yıllar içinde kilden boşluk suyu çıkıyor, kil sıkışıyor ve temel çok daha fazla oturuyor. Bu derste iki oturmayı ayrı ayrı hesaplıyor ve sınırla karşılaştırıyoruz. Bu derste: - Oturmanın kısımları: elastik (ani) oturma, birincil ve ikincil konsolidasyon. - Elastisite kuramı: Se = qo(αB′)(1 − μs²) Is If / Es; merkezde α = 4, B′ = B/2; köşede α = 1, B′ = B. - Şekil katsayısı F1 ve F2'den, derinlik katsayısı tablodan; rijit temel ≈ 0.93 × esnek. - Örnek kum: qo = 150 kPa, Es = 20 MPa, H = 2 m → Is ≈ 0.32, If ≈ 0.78, Se ≈ 6.8 mm. - Normal konsolide kil: Sc = Cc Hc/(1 + eo) · log[(σ′o + Δσ′av)/σ′o]; aşırı konsolide kil için Cs. - Örnek kil: σ′o = 80 kPa, Δσ′av ≈ 20.5 kPa, Cc = 0.3, eo = 0.9 → Sc ≈ 62.6 mm. - Toplam 69.4 mm; Avrupa Standardizasyon Komitesi: tekil temelde 25 mm kullanılabilirlik, en fazla 50 mm; açısal distorsiyon 1/300 (sınır 1/500). - Üç tuzak: brüt basınç, merkezde tam genişlik, logaritmada yalnız gerilme artışı. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:18 Önce Ani, Sonra Yavaş 0:46 Oturmanın Kısımları 1:15 Elastik Oturma 1:51 Örnek: Kumda Elastik Oturma 2:40 Konsolidasyon Oturması 3:13 Örnek: Kilde Konsolidasyon 3:53 İzin Verilen Oturma 4:28 Üç Tuzak 4:54 Özet Bir sonraki derste her şeyi birleştiriyoruz: taşıma gücü ve oturmayla bir temeli tasarlıyoruz. Kaynak kitap: B. M. Das, Principles of Foundation Engineering, 8. baskı (Cengage, 2016), Bölüm 7.1, 7.3, 7.9 ve 7.14. Konu sırası, tanımlar, bağıntılar ve tablolar kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Temel Mühendisliği serisinin dokuzuncu dersi. Ön koşul: bu serinin beşinci dersi ve Zemin Mekaniği dersimizdeki konsolidasyon.