Mekanik Titreşimler #03 | Kütle ve Sönüm Elemanları: Eşdeğer Kütle ve Viskoz Sönüm

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Geçen derste yayları gördük; bugün titreşimin diğer iki elemanı: kütle ve sönüm. Açılışta 3D animasyonda iki özdeş çubuk, aynı yay ve aynı 4 kg'lık blok; tek fark bloğun yeri: birincide uçta, ikincide ortada. Aynı miktar çekip bırakıyoruz: ortadaki neden yaklaşık iki kat hızlı sallanıyor? Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Kütle elemanı: rijit cisim, kinetik enerji ½ m v²; 4 kg, 0.5 m/s → 0.5 J - Çubuk üzerindeki kütle: hız mafsala uzaklıkla orantılı; ortadaki blok uca göre 0.05 / 0.1 → eşdeğer kütle 4 · (1/2)² = 1 kg; dört kat hafif → yaklaşık iki kat hızlı - Dönen parçalar: vinç tamburu 10 kg dolu disk, J = ½ M R² = 0.05 kg·m²; 20 kg yük → eşdeğer kütle 20 + 0.05 / 0.01 = 25 kg (%25 fazla) - Sönüm ve üç modeli: viskoz (F = c v), Kulomb (kuru sürtünme), histerezis (malzeme) - Viskoz sönümleyici: paralel levhalar c = μ A / h = 0.3 · 0.02 / 0.0005 = 12 N·s/m; aralık yarıya → 24 - Doğrusal olmayan sönümleyici F = 50 v²: v* = 0.4 m/s'de eğim 40 N·s/m (F/v = 20 değil); paralel 120 + 120 = 240, seri 60 N·s/m - Üç tuzak Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:21 Aynı Kütle, Aynı Yay: Neden Farklı? 0:57 Kütle Elemanı 1:46 Çubuk Üzerindeki Kütle: Eşdeğer Kütle 3:16 Dönen Parçalar: Vinç Tamburu 4:17 Sönüm ve Üç Modeli 5:04 Viskoz Sönümleyici: Paralel Levhalar 6:02 Doğrusal Olmayan Sönümleyici ve Birleşim 6:53 Üç Tuzak 7:12 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste harmonik hareket: genlik, frekans, faz, vuru ve Fourier serisi. Kaynak kitap: Singiresu S. Rao, Mechanical Vibrations, 5. baskı — Bölüm 1.8–1.9 (konu sırası, tanımlar, bağıntılar ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Makine, Mekatronik, Uçak ve İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Mekanik Titreşimler serisinin üçüncü dersi.