İnşaat Jeolojisi #03 | Magmatik Kayaçlar

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda yerin derinliklerindeki bir magma odasından yükselen magma, katmanları dik keserek bir dayk oluşturuyor, bir kısmı katmanların arasına yayılıp sil oluyor, yüzeye ulaşan lav hızla soğuyor. Derinde kalan oda ise yavaşça soğuyup iri kristalli granite dönüşüyor. Bu derste magmatik kayaçların nasıl oluştuğunu, nasıl adlandırıldığını ve mühendis için ne anlama geldiğini görüyoruz. Bu derste: - Kayaç döngüsü: magmatik, tortul ve metamorfik aileler. - Magma, 800–1300 derece; kısmi erime ve iki erime yolu. - Bowen serisi: olivinden kuvarsa kristallenme sırası. - Silika oranına göre mafik, ortaç ve felsik kayaçlar; yüzde 72 silika felsiktir. - Soğuma hızı ve doku: iri taneli, ince taneli, porfirik, camsı ve boşluklu. - Granit–riyolit, diyorit–andezit, gabro–bazalt; plüton, batolit, stok, sil, dayk ve lakolit. - Mühendislik notları ve birim hacim ağırlığı: granit için yaklaşık 26.0 kN/m³, 2 m³ blok yaklaşık 52 kN. - Üç yanılgı. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:17 Bir Bakış: Magmadan Kayaca 0:38 Kayaç Döngüsü 1:04 Magma 1:24 Bowen Serisi 1:49 Bileşim: Silika Oranı 2:13 Doku ve Soğuma Hızı 2:40 Kayaçların Adı 3:02 Plütonlar, Sil ve Dayk 3:27 Mühendislik Notları 3:59 Birim Hacim Ağırlığı 4:29 Üç Yanılgı 4:53 Özet Bir sonraki derste yüzeye ulaşan magmayı, volkanları görüyoruz. Kaynak kitaplar: S. Earle, Physical Geology, 2. baskı (BCcampus, 2019, CC BY 4.0), Bölüm 3.1–3.5; D. G. Price, Engineering Geology: Principles and Practice (Springer, 2009), Bölüm 2.2. Tanımlar ve sınıflama kitaplardan alındı; 3D sahne ve sayısal örnekler özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için İnşaat Jeolojisi serisinin 3. dersi.