Su Kaynakları #01 | Derse Giriş: Su Kaynakları Mühendisliğinin Kapsamı, Su Varlığı ve Su Kullanımı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda bir nehir havzası var: dağlara yağmur yağar, vadide bir baraj yükselir ve göl dolar; kanal tarlalara, boru şehre su götürür, santralin türbini döner, taşkında su dolusavaktan akar. Su Kaynakları serisinin bu ilk dersinde su kaynakları mühendisliğinin kapsamını, dünyadaki su varlığını ve suyun nasıl kullanıldığını tanıyoruz. Bu derste: - Su kaynakları mühendisliği: su temini yönetimi ve su fazlası yönetimi; hidrolojik ve hidrolik süreçler; su kalitesi kapsam dışı. - 9000–10000 yıllık geçmiş: Mısır ve Mezopotamya sulama ağları, Sadd el Kafara barajı (MÖ 2950–2690), Knosos'ta basınçlı su dağıtımı. - Dünyadaki su ≈ 1.39 milyar km³: okyanuslar %96.5, tatlı su %2.53; tatlı suyun %68.7'si buzul, %30.1'i yeraltı suyu. - 100 litrelik kova benzetmesi: okyanus 96.5 L, tatlı su 2.53 L, buz 1.74 L, yeraltı suyu 0.76 L, tatlı göller ≈ 6.6 mL, nehirler ≈ 0.15 mL. - Su kullanımı akışları: çekim, teslim, iletim kaybı, tüketim, geri dönen akış. - Dünyada 2000 tahmini: çekim 5190 km³; çekimin %62.6'sı, tüketimin %86.2'si tarımda. - Özgün örnek: şehir çekimi 120 hm³/yıl, iletim kaybı %15 → teslim 102, kayıp 18, tüketim 20.4, geri dönen akış 81.6 hm³/yıl. - SI birimleri: 1 m³/s bir yılda ≈ 31.5 hm³; 120 hm³/yıl ≈ 3.81 m³/s; γ = 9810 N/m³. - Serinin yol haritası ve üç tuzak. Bölümler: 0:00 Hoş Geldiniz 0:26 Bir Bakış: Nehir Havzası 0:56 Su Kaynakları Mühendisliği 1:28 Kısa Bir Tarih 1:56 Dünyada Ne Kadar Su Var? 2:19 Örnek: Kovadaki Su 2:51 Su Kullanımı: Çekim, Teslim, Tüketim 3:24 Örnek: Bir Şehrin Su Hesabı 3:59 Birimler 4:32 Dersin Yol Haritası 4:59 Üç Tuzak 5:22 Özet Bir sonraki derste sürdürülebilirliği ve su bütçesini göreceğiz. Kaynak kitap: L. W. Mays, Water Resources Engineering, 2. baskı (Wiley, 2010), Bölüm 1.1–1.5. Kitap ABD verileri ve birimleriyle de çalışır; ders SI birimleri ve dünya geneli tablolarla kuruldu. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Su Kaynakları serisinin 1. dersi. Ön koşul: Hidrolik ve Akışkanlar Mekaniği temelleri.