Mikroekonomi #11 | Fiyat Farklılaştırma ve Tekele Karşı Kamu Politikası

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle gelir: bir malın iki tür alıcısı var. Satıcı tek fiyat mı koyar, iki fiyat mı? Kâr ve dara kaybı ne olur? Doğal tekelde düzenleyici fiyatı nereye koymalı? Bu derste: - Zihinsel model: tek musluk, iki bardak; herkese ödeyebileceği kadar fiyat koymak, ama ayırt edemeyen ya da arbitraj yapılabilen yerde çöker - Soru 1 (a): e-kitap, telif 1,2 milyon TL, ek kopya maliyeti 0; 50 bin fırıncı 60 TL, 200 bin ev okuru 10 TL; fiyat 60: 50 bin × 60 = 3 milyon, kâr 3 − 1,2 = 1,8 milyon; fiyat 10: 250 bin × 10 = 2,5 milyon, kâr 1,3 milyon → 60 TL seçilir - Soru 1 (b): dara kaybı 200 bin × 10 = 2 milyon TL (ev okurları almaz, değer 10, maliyet 0) - Soru 1 (c): ayrı fiyatla 3 + 200 bin × 10 = 3 + 2 = 5 milyon; kâr 5 − 1,2 = 3,8 milyon (2 milyon artış), dara kaybı 0; arbitraj olursa ayrım çöker - Soru 2: mükemmel farklılaştırma: 180 bin simit, kâr ½ × 180 × 9 = 810 bin TL; tüketici rantı 0, dara kaybı 0; tek fiyatta kâr 405, kâr 2 katına çıkar - Soru 3: birleşme: tasarruf 120 eksi dara kaybı 202,5 = −82,5 → engellenir; tasarruf 250 olsaydı 250 − 202,5 = +47,5 - Soru 4 (serbest tekel): su şebekesi talebi 2 TL'de 400 bin ton … 11 TL'de 100 bin; marjinal hasılat 5, 2'den büyük; sonra −1, 2'den küçük → 200 bin ton, fiyat 8 TL, kâr 1600 − 1300 = 300, dara kaybı ½ × 200 × 6 = 600 - Soru 4 (fiyat = marjinal maliyet 2 TL): 400 bin ton, hasılat 800, maliyet 1700, zarar 900 = sabit maliyet → sübvansiyon; (fiyat = ortalama maliyet 5 TL): 300 bin ton, kâr 0, dara kaybı ½ × 100 × 3 = 150 - Kıyas: dara kaybı 600 → 150 → 0 (bedeli 900 bin sübvansiyon); devletin dört yolu, rekabet hukuku, kamu mülkiyeti, hiçbir şey yapmamak Bölümler: 0:00 Giriş ve Sınav Sorusu 0:43 Kitap Anımı ve Bugünün Kapsamı 1:01 Fiyat Farklılaştırma Nedir? 1:32 Soru 1: E-Kitap, İki Okur Grubu 2:08 Soru 1 (a): İki Tek Fiyat 2:45 Soru 1 (b): Dara Kaybı 3:14 Soru 1 (c): Ayrı Fiyat 3:57 Soru 1: Arbitraj 4:28 Benzetmenin Üç Dersi 5:05 Soru 2: Mükemmel Farklılaştırma 5:34 Soru 2: Miktar, Kâr ve Rant 6:18 Soru 2: Tek Fiyatla Kıyas, Kusurlu Farklılaştırma 6:59 Gerçek Hayattan Örnekler 7:36 Hangisi Fiyat Farklılaştırma? 8:02 Devletin Dört Yolu 8:25 Rekabet Hukuku ve Sinerji 8:54 Soru 3: Birleşme Terazisi 9:45 Soru 4: Su Şebekesi, Talep Tablosu 10:27 Soru 4 (a): Serbest Tekel, Tablo 10:59 Soru 4 (a): Serbest Tekel, Kâr ve Dara Kaybı 11:26 Soru 4 (b): Fiyat Marjinal Maliyete Eşit 12:09 Soru 4 (c): Fiyat Ortalama Maliyete Eşit, Kıyas 12:51 Düzenlemenin Teşvik Sorunu 13:15 Kamu Mülkiyeti 13:45 Hiçbir Şey Yapmamak 14:11 Rekabet ve Tekel: Yaygınlık 15:01 İki Tuzak 15:26 Bu Derste Öğrendiklerimiz 16:06 Akılda Kalan Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste: tekel ile tam rekabet arasındaki dünya. Birbirine benzeyen ama aynı olmayan simitler satan fırınlar. Tekelci rekabet. Kaynak: N. Gregory Mankiw, Principles of Microeconomics, 7. baskı — Bölüm 15 (konu sırası, tanım ve problem tipi). Örnekler özgündür. Mikroekonomi serisinin 11. dersi.