Elektrik Makineleri #21 | Senkron Generatör Sonsuz Barada: Gerçek ve Reaktif Gücün Ayarı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Şebekeye bağlı bir generatörde regülatörü açınca frekans neden yükselmez? Açılışta 3D animasyonda generatörümüz 50 hertz, 400 voltluk şebekeye bağlı; regülatör düğmesi dönerken hız ve frekans yerinden kıpırdamıyor, güç ölçerin ibresi 4.4 kilovattan 17.7 kilovata çıkıyor. Ardından uyartım düğmesi dönüyor: gerilim yine sabit, bu kez reaktif güç ölçeri eksi 1.3 kilovardan 11.5 kilovara çıkıyor. Bugün sonsuz bara kavramını, ev diyagramını ve bu iki ayarın şebekede ne yaptığını görüyoruz. Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Sonsuz bara: ne kadar gerçek ya da reaktif güç alınıp verilirse verilsin frekansı ve gerilimi değişmeyen büyük şebeke; karakteristikleri yatay doğrular - Ev diyagramı: generatörün ve şebekenin frekans–güç karakteristikleri ortak frekans ekseniyle sırt sırta - Hatta yüzmek: boşta ayar 50.2 Hz → P = 22.17 · 0.2 ≈ 4.4 kW - Düşük frekansla bağlanırsa: ayar 49.8 Hz → yaklaşık −4.4 kW; generatör motor gibi çalışır, ters güç rölesi ayırır - Regülatör ayarı → gerçek güç: 50.8 Hz → 17.7 kW, 51 Hz → 22.17 kW (anma gücü); şebeke frekansı 50 Hz'te kalır - Fazör diyagramı: E_A sabit, değişen yük açısı δ; E_A sin δ = 2.5 · 17736 / (3 · 230.9) = 64 V; E_A = 235 V → δ ≈ 15.8° - Reaktif güç: Q = 3 V_φ (E_A cos δ − V_φ) / X_S; 226.1 − 230.9 = −4.8 V → Q ≈ −1.3 kVAR (ileri güç katsayısı) - Uyartım akımı → reaktif güç: E_A sabit güç doğrusunda kayar; 280 V → δ ≈ 13.2°, Q ≈ 11.5 kVAR, akım 25.7 → 30.5 A - Akım sınırı: 40 A → 27.7 kVA; 17.7 kW'ta Q en çok ≈ 21.3 kVAR (E_A ≈ 314 V) - Üç yanılgı: regülatörle frekansın yükseleceğini, uyartımla gerçek gücün artacağını, düşük frekansla bağlamanın zararsız olduğunu sanmak Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:22 Şebekeye Bağlı Generatör 0:43 Sonsuz Bara 1:05 Ev Diyagramı 1:23 Hatta Yüzmek 1:50 Düşük Frekansla Bağlanırsa 2:15 Regülatör Ayarı ve Gerçek Güç 2:43 Fazör Diyagramı 3:11 Reaktif Güç Ne Durumda? 3:43 Uyartım ve Reaktif Güç 4:12 Akım Sınırı 4:35 Üç Kural 4:49 Üç Yanılgı 5:17 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste aynı büyüklükte iki generatörün paralel çalışmasını göreceğiz: orada frekans da gerilim de sabit kalmaz. Kaynak kitap: Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5. baskı — Bölüm 4.9 (devamı: sonsuz bara) (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Elektrik Makineleri serisinin yirmi birinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.