Makina Teorisi #35 | Sarsma Momentinin Dengelenmesi ve Dengesizliğin Ölçülmesi

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

İşte bir dinamik dengeleme makinesi, üstünde bir otomobil tekerleği. Tekerlek dönüyor; iki yatak titriyor, ekranda iki okuma beliriyor: kuvvetin büyüklüğü ve açısı. Makine hesaplıyor; biz de iki küçük ağırlığı jantın iç ve dış kenarına takıyoruz. Yeniden döndürelim: titreşim bitti, ekranda sıfır. Bugün bu hesabı birlikte yapacağız. Bu derste: - Genel Durum: Küçült, Sıfırlayamazsın: Önce genel durum. Sarsma momenti, motor torkunun tepkisi ile iki yatak kuvvetinin oluşturduğu çiftin toplamıdır. - Berkof Yöntemi: Hizalı Mekanizma: Berkof'un yöntemi ise tam moment dengesi sağlar. Şartı, mekanizmanın hizalı olması: her uzvun ağırlık merkezi, iki mafsalını birleştiren çizginin üzerinde durmalı. - Adım 1: Biyel Fiziksel Sarkaç: Birinci adım. Biyelin kütlesini, iki mafsalda yarı yarıya toplanmış iki kütle gibi davranacak hâle getiriyoruz. - Adım 2 ve 3: Ters Dönen Diskler: İkinci adımda, yeni biyelle kuvvet dengesini geçen dersteki gibi kuruyoruz. Sarsma kuvveti sıfırlanınca sarsma momenti serbest bir vektör olur; nereye göre ölçerseniz ölçün aynıdır. - Dengesizliği Ölçmek: Statik Dengeleme: Şimdi ikinci konu. En iyi tasarım bile üretim toleransları yüzünden tam dengeli çıkmaz; dengesizliği ölçüp düzeltmek gerekir. - Dinamik Dengeleme Makinesi: Daha iyisi dinamik dengeleme makinesi. Tekerlek, mandrel denen geçici bir mile takılır; mil iki yatakta döner. - Örnek: Dış Düzlem: Bir örnek çözelim. Yataklar arası 400 milimetre; iç jant kenarı soldaki yataktan 120, dış kenar 300 milimetrede. - Örnek: İç Düzlem ve Kütleler: Şimdi iç düzlem. Kuvvetlerin toplamı sıfır olmalı: iç düzlem kuvveti, eksi sol, eksi sağ, eksi dış düzlem kuvvetine eşit. Bölümler: 0:00 Sarsma Momentinin Dengelenmesi ve Dengesizliğin Ölçülmesi 0:43 Genel Durum: Küçült, Sıfırlayamazsın 1:17 Berkof Yöntemi: Hizalı Mekanizma 1:45 Adım 1: Biyel Fiziksel Sarkaç 2:33 Adım 2 ve 3: Ters Dönen Diskler 3:14 Dengesizliği Ölçmek: Statik Dengeleme 3:52 Dinamik Dengeleme Makinesi 4:31 Örnek: Dış Düzlem 5:46 Örnek: İç Düzlem ve Kütleler 6:35 Üç Tuzak 6:59 Özet ve Sıradaki Konu Sıradaki derste motor dinamiğine başlıyoruz: tek silindirli bir motorun krank-biyel mekanizması. Kaynak kitap: Robert L. Norton, Design of Machinery: An Introduction to the Synthesis and Analysis of Mechanisms and Machines, 2. baskı — §12.6 sarsma momentinin dengelenmesi, §12.7 dengesizliğin ölçülmesi ve düzeltilmesi (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Makina Teorisi serisinin otuz beşinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.