Temel Mühendisliği #13 | Konsol İstinat Duvarı I: Devrilme ve Kayma Tahkiki

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: geçen dersin 6 metrelik konsol istinat duvarı; ağırlıklar ve itki hazır (toplam düşey yük 343.44 kN/m, itki 108 kN/m). Taban altında kum, içsel sürtünme açısı 30°; taban 1 metre gömülü. Devrilmeye ve kaymaya karşı güvenlik sayıları ne? Kayma yetmezse ne yaparsınız? Bu derste ön uç çevresindeki momentleri, taban sürtünmesini, pasif direnci ve tabana eklenen kamayı görüyor, bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan çözüyoruz. Bu derste: - Menteşe ve dolap sezgisi: duvar ön ucundaki bir menteşeye takılı kapı gibidir; itki devirir, ağırlıklar geri tutar. Kayma ise ağır bir dolabı itmeye benzer: sürtünme ağırlıkla büyür, takoz yardım eder. - Devrilme: FS = ΣMR / ΣMo, ΣMo = Ph · H′/3, ön uç C'ye göre; en az 2–3. Kayma: FS = (ΣV tan δ′ + B c′a + Pp) / Ph, δ′ = (1/2–2/3) φ′; en az 1.5. TBDY 2018 deprem durumunda devrilmede γRdev en az 1.3. - Klasik yanlış: devrilme güvenliği yeterliyse duvarı güvende sanmak. Bu duvarda devrilme 3.28 ama kayma yalnız 1.16. - Soru 1: kollar 1.05, 0.8, 1.8, 2.4 m; momentler 40.82, 15.55, 93.31, 559.87; ΣMR ≈ 709.56 kNm/m; ΣMo = 216; FS ≈ 3.28. Kayma: δ′ = 20°, 343.44 · tan 20 ≈ 125.0 kN/m; FS ≈ 1.16; Kp = 3, Pp = 27 → 1.41; 0.6 m kama, Pp ≈ 69.1 → 1.80. - Soru 2 (kısa varyant, deprem): Pae = 153.3 kN/m, 2.47 m: ΣMo ≈ 378.7, FS ≈ 1.87, TBDY'nin istediği 1.3'ün üstünde. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Devrilir mi, Kayar mı? 0:41 Menteşe ve Dolap Sezgisi 1:04 Devrilme ve Kayma Bağıntıları; TBDY 2018 2:00 Klasik Yanlış: Yalnız Devrilmeye Bakmak 2:15 Soru 1: 6 m Konsol Duvar (a, b, c, d) 3:05 (a) Momentler, (b) Devrilme 4:32 (c) Kayma, (d) Kama 5:55 Soru 2 (Kısa Varyant): Deprem Durumu 6:55 Ne Yaptık? 7:18 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste taban basıncını, taşıma gücünü, drenajı ve derzleri göreceğiz. Kaynak kitap: B. M. Das, Principles of Foundation Engineering, 8. baskı (Cengage, 2016), Bölüm 13.4–13.6; Türkiye uygulaması: TBDY 2018, 16.12.1 (deprem durumunda devrilme güvenlik katsayısı en az 1.3). Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan ve yönetmelikten alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Temel Mühendisliği serisinin 13. dersi.