Biyokimya #20 | Eikozanoidler: Prostaglandin, Tromboksan ve Lökotrienler

Kompleks Lipit Metabolizması

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Beş çift bağlı bir omega üç yağ asidinden yapılan prostaglandinin alt rakamı kaçtır: 2 mi, 3 mü, 5 mi? Cevap, araşidonik asidin siklooksijenazla halka kurarken iki çift bağını harcamasında; trombosit ile endotelin pıhtıyı nasıl dengelediği, geri dönüşsüz kapanan bir enzimi hangi hücrenin yeniden yapabildiği ve bir engelin yolun neresinde durduğuna göre kaç eikozanoid ailesinin durduğu da aynı ağaçla çözülüyor. Bölüm 17'nin ikinci yarısı ve bölüm özeti. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: değişen başlı kukla, bugün ikinci bacağıyla (araşidonik asit; fosfolipaz A2 koparır; siklooksijenaz büker, lipooksijenaz düz bırakır; formülden önce) - Eikozanoidler: yirmi karbonlu omega 6 ve omega 3 yağ asitlerinden; hemen her dokuda az miktarda, yerinde etki, depolanmaz, çok kısa ömür - Çözümlü sınav sorusu 1: linoleik asitten araşidonik aside 18 + 2 = 20 karbon, 2 + 2 = 4 çift bağ; PGH2 için 2 O2; seri = öncülün çift bağı − 2, EPA'dan seri 3 - Siklooksijenaz yolu: PGH2 sentaz, beş karbonlu prostaglandin halkası ve oksijenli tromboksan halkası, COX-1 (sürekli) ve COX-2 (uyarılabilir) - Tromboksan A2 ile prostasiklin dengesi; PGE2 ve PGF2α işlevleri - Çözümlü sınav sorusu 2: trombosit ile endotel; halka atomları (6 − 5 = 1 oksijen), izozim eşleşmesi, geri dönüşsüz kapanmada çekirdeğin rolü - Lipooksijenaz yolu: 5-LOX, dört çift bağlı lökotrienler, LTB4 ve sisteinli lökotrienler - Çözümlü sınav sorusu 3: fosfolipaz A2, siklooksijenaz ve 5-LOX engelinde duran ürün aileleri (4, 3, 1); kortizolün yeri - Bölüm 17 özeti: fosfolipitler, sfingolipitler ve eikozanoidler - Üç klasik yanlış Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: Prostaglandinin Alt Rakamı Kaç? 0:25 Bölüm 17'nin İkinci Yarısı 1:02 Zihinsel Model: Kuklanın İkinci Bacağı 1:42 Eikozanoidler Nedir? 2:15 Çözümlü Soru 1: Linoleik Asitten PGH2'ye ve Seri Kuralı 5:01 Siklooksijenaz Yolu: COX-1 ve COX-2 5:39 Tromboksan ile Prostasiklin Dengesi 6:14 Çözümlü Soru 2: Trombosit ve Endotel 8:43 Lipooksijenaz Yolu ve Lökotrienler 9:21 Çözümlü Soru 3: Engel Nerede, Kaç Aile Durur? 11:56 Bölüm 17 Özeti 12:30 Üç Klasik Yanlış 12:56 Ders Özeti 13:36 Kural ve Kapanış kolesterol: yapımı ve düzenlenmesi Kaynak kitap: E. E. Abali, S. D. Cline, D. S. Franklin, S. M. Viselli, Lippincott Illustrated Reviews: Biochemistry, 8. baskı (Wolters Kluwer, 2022), Bölüm 17. Türkçe terimler: Lippincott's Illustrated Reviews Serisinden: Biyokimya, 3. baskı (Nobel Tıp Kitabevleri, 2007). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahne, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Biyokimya serisinin 20. dersi.