Teknik Çizim #11 | Kesit Görünüşler II: Kademeli ve Hizalanmış Kesit, Montaj Kesiti

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: ön ve üst görünüşü verilen bir taban parçasının kademeli A–A kesitini çizin; ardından flanşlı bir boru bağlantısının montaj kesitini tarayın. Açılıştaki 3D animasyonda düz bir kesme düzlemi göbeği kesiyor ama köşedeki iki deliği kaçırıyor; düzlem basamak basamak kırılınca üç eleman da kesite giriyor, nervürler ise taranmıyor. Bu derste kesit görünüşlerin ikinci bölümünü işliyoruz. Bu derste: - Mantık: kesme düzlemi bir bıçaktır; keser, ön parçayı kaldırır, arkasını görürüz. Tarama bir beyandır: bıçak burada dolu malzemeye değdi. Bıçak istediğimiz elemanlardan geçsin diye kırılabilir, ama tarama okuyanı yanıltmamalı. - Kademeli kesit: elemanlar bir doğru üstünde değilse düzlem 90 derece kırılır. Kırıklar üst görünüşte kalın çizilir, kesit görünüşünde hiç çizilmez; kırık parçanın değil, hayali bıçağın özelliğidir. - Hizalanmış kesit: delikleri 120 derece arayla dizili bir flanşta açılı kol 60 derece döndürülüp düzleme getirilir; döndürme 90 dereceden küçük olmalı. Döndürmezsek merkezden 60 mm uzaktaki delik 30 mm'deymiş gibi görünür. - Taranmayan elemanlar: düzlemin boylamasına kestiği nervür, kol ve dişli dişi taranmaz, enine kesilirse taranır. Mil, cıvata, somun, pim, kama ve rulman bilyesi boylamasına kesilse bile yuvarlak bırakılır. Betonarme kesitte donatı da taranmaz. - Klasik yanlış: kesilen her şey taranır sanmak. Taranmış nervür parçayı olduğundan kalın gösterir, taranmış cıvata okuyana boşuna yük olur. Kural: tarama, bilgi veriyorsa yapılır. - Örnek 1: 120 × 60 × 15 mm çelik plaka, ⌀30 göbek (tepesi 45 mm, ⌀14 delik), 8 mm üçgen nervürler, ⌀10 köşe delikleri. Düzlem önden 45, 30 ve 15 mm'den geçer; iki köşe deliğinin ortak derinliği olmadığı için düz düzlem yetmez. Kırıklar soldan 30 ve 90 mm'de, boyları 15 mm. Genişlik sağlaması 10 + 10 + 33 + 14 + 33 + 10 + 10 = 120 mm; dört taralı bölge, nervürler beyaz. - Örnek 2 (montaj kesiti): iki flanşlı boru (flanşlar 20 mm), 10 mm ölçüm levhası, iki yanında 2 mm conta, dört cıvata ve somun, ölçek 1:2. Komşu borular ters yönde 45 derece, levha 30 derece taranır; kâğıtta 1 mm kalan conta siyaha boyanır (mimaride poşe); cıvata ve somun yuvarlak kalır. Sıkılan kalınlık 20 + 2 + 10 + 2 + 20 = 54 mm, kâğıtta 27 mm. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Düz Düzlem Köşe Deliklerini Kaçırdı 0:39 Kitap ve Kapsam Haritası 1:03 Mantık: Düzlem Bir Bıçak, Tarama Bir Beyan 1:26 Kademeli ve Hizalanmış Kesit 2:06 Taranmayan Elemanlar 2:32 Klasik Yanlış: Kesilen Her Şey Taranır 2:51 Örnek 1: Taban Parçası (a, b, c, d) 3:37 (a) Düzlemi Oku, (b) Dış Hat ve Delikler 4:57 (c) Tara ve Adlandır, (d) Sağlama 6:07 Örnek 2: Flanşlı Bağlantının Montaj Kesiti 6:38 Taranmayanlar ve Tarama Yönleri 7:18 Conta, Poşe ve Sağlama 7:55 Ne Yaptık? 8:31 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste eğik yüzeylerin gerçek biçimini görmek için yardımcı görünüşlere geçiyoruz. Kaynak kitap: F. E. Giesecke vd., Technical Drawing with Engineering Graphics, 15. baskı (Pearson, 2016), Bölüm 8 (§8.11–8.17), §7.9 ve §14.4. Kitap ABD (ANSI) standartlarıyla yazılıdır; derste Türkiye'de kullanılan TS EN ISO standartları adıyla anılır ve birinci açı izdüşümü esas alınır. Konu sırası ve kurallar kitaptan alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Teknik Çizim serisinin 11. dersi.