Borçlar Hukuku #10 | Birden Çok Sorumlu ve Zararın Belirlenmesi: Müteselsil Sorumluluk, Rücu
Haksız FiilEğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
Sınavda olay şöyle gelir: iki kişi kaldırımda uzun bir merdiven taşır, merdiven bir binaya çarpar; paslı bir kaplama levhası kopar ve yoldan geçen Barış'ın kolunu kırar. Üç sorumlu, tek zarar. Barış kimden ne kadar ister, ödeyen ötekilerden ne kadar geri alır, zarar nasıl hesaplanır? Borçlar Hukuku serisinin onuncu dersinde zarardan birden çok kişinin sorumlu olmasını ve zararın belirlenmesini işliyoruz: sebeplerin yarışması, müteselsil sorumluluğun dış ve iç ilişkisi, rücu ve rücu zamanaşımı, ölüm ve bedensel zarar kalemleri, hükmün değiştirilmesi ve geçici ödeme. Kural tek cümle: dışarıya karşı hepsi tamamından, içeride herkes payı kadar sorumludur. İki olayı adım adım çözüyoruz. Bu video genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; somut bir durum için bir avukata danışın. Bu derste: - Sebeplerin yarışması (TBK m. 60): tek kişi aynı zarardan birden çok sebeple sorumluysa, zarar görenin isteği ya da kanunda aksi yoksa hâkim en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verir - Müteselsil sorumluluk (m. 61): birlikte zarar verme (ortak kasıt ya da plan şart değil, ihmal yeter) ve çeşitli sebeplerden aynı zarardan sorumlu olma; iki yolun sonucu aynı - Dış ilişki (m. 163/1): zarar gören borcun tamamını ya da bir kısmını dilediğinden ister; sıra zorunlu değil; ödenen kadar ötekilerin borcu da sona erer; çok sorumlu olmak indirim sebebi değil - İç ilişki (m. 62/1): paylar bütün durum ve koşullara, özellikle kusurun ağırlığına ve tehlikenin yoğunluğuna göre; kusursuz sorumlu da pay alır; hâkimin takdiri - Rücu (m. 62/2): payından fazla ödeyen fazlası için öbürlerine rücu eder ve zarar görenin haklarına halef olur; rücuda teselsül yok, her birinden yalnız payı - Rücu zamanaşımı (m. 73/1–2): tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten iki yıl, her hâlde ödemeden on yıl; ödemesi kendisinden istenen kişi öteki sorumlulara bildirmek zorunda, bildirmezse süre erken başlar - Zararın ispatı ve belirlenmesi (m. 50/1–2): ispat zarar görene düşer; miktar tam ispat edilemezse hâkim olayların olağan akışına ve alınan önlemlere göre hakkaniyetle belirler; zararın denkleştirilmesi - Ölüm (m. 53) ve bedensel zarar (m. 54) kalemleri: cenaze, tedavi, kazanç kaybı, çalışma gücü, ekonomik geleceğin sarsılması, destekten yoksun kalma; 'özellikle' ibaresiyle liste sınırlı değil; yaralanmada destek tazminatı istenmez - İndirilemeyen ödemeler (m. 55/1): ifa amacı taşımayan yardım ve bağışlar zarardan düşülmez - Hükmün değiştirilmesi (m. 75) ve geçici ödeme (m. 76): sonuç belli değilse hâkim kesinleşmeden iki yıl hükmü değiştirme hakkını saklı tutabilir; geçici ödeme sonunda tazminattan düşülür, hükmedilmezse yasal faiziyle iade - Örnek 1 (a): Serkan ve Doruk m. 49/1, bina maliki Ceren m. 69/1; üçü de müteselsilen sorumlu; Barış 150.000 TL'nin tamamını Ceren'den ister; dört savunma geçmez - Örnek 1 (b): paylar %50 / %20 / %30 → 75.000 / 30.000 / 45.000 TL; Ceren'in fazlası 105.000 TL; Serkan'dan 75.000, Doruk'tan 30.000 TL rücu - Örnek 1 (c): Serkan'a karşı süre 05.10.2028'de, Doruk'a karşı 18.01.2029'da dolar, tavan 05.10.2036; 01.11.2028'de Serkan zamanaşımını ileri sürebilir, Doruk'a karşı süre dolmamış - Örnek 2: Barış'ın zararı m. 54 kalemleriyle 45.000 + 15.000 + 90.000 = 150.000 TL; 5.000 TL bağış düşülmez; 30.000 TL geçici ödemeyle kalan 120.000 TL; ölüm varyantında m. 53 ve Damla'nın destekten yoksun kalma tazminatı Bölümler: 0:00 Giriş ve Sınav Olayı 0:43 Kaynak Kitap, Not ve Ders Haritası 1:14 Sebeplerin Yarışması (TBK m. 60) 1:55 Müteselsil Sorumluluk ve Dış İlişki (m. 61, 163/1) 2:47 İç İlişki ve Rücu (m. 62) 3:32 Rücu Zamanaşımı (m. 73) 4:05 Zararın İspatı ve Denkleştirme (m. 50) 4:39 Ölüm ve Bedensel Zarar Kalemleri (m. 53–55) 5:33 Hükmün Değiştirilmesi ve Geçici Ödeme (m. 75–76) 6:06 Örnek 1: Merdiven ve Levha 7:13 Örnek 1 (a): Kimler Sorumlu, Barış Kimden İster? 8:18 Örnek 1 (a): Savunmalar ve Ödemenin Etkisi 9:18 Örnek 1 (b): Paylar ve Rücu 10:27 Örnek 1 (c): Rücu Zamanaşımı 11:31 Örnek 2: Bedensel Zarar Kalemleri 12:38 Örnek 2: Belirsiz Gelir, Kalıcılık, Geçici Ödeme 13:39 Örnek 2 Varyantı: Ölüm ve Destekten Yoksun Kalma 14:42 Bu Derste Öğrendiklerimiz 15:07 Akılda Kalan Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste tazminatın nasıl belirlendiğini ve hangi sebeplerle indirildiğini, manevi tazminatı ve haksız fiilde zamanaşımını göreceğiz. Kaynak: Halûk N. Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler El Kitabı, gözden geçirilmiş 4. bası (Beta, İstanbul 2023) ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 50, 53–55, 60–62, 73, 75–76, 163/1 (birincil kaynak). Kitaptan konu sırası ve tanımlar alındı; ekrandaki madde metinleri kanundan aynen aktarıldı. Olaylar özgündür. Borçlar Hukuku serisinin onuncu dersi.
Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.