Zemin Mekaniği #23 | Drenajsız Deneyler: CU, UU ve Serbest Basınç Deneyi, Skempton A

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: geçen dersteki normal konsolide kille bu kez konsolidasyonlu drenajsız (CU) üç eksenli deney yapılıyor. Hücre basıncı 200 kPa; numune 120 kPa deviatör gerilmede kırılıyor; kırılmada boşluk suyu basıncı 110 kPa. Toplam gerilmeyle açı kaç, efektif gerilmeyle açı kaç, Skempton'un A katsayısı ne? Bu derste drenaj kapalıyken yükü kimin taşıdığını görüyor, Mohr dairesinin neden kaydığını anlıyor ve bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan çözüyoruz. Bu derste: - Ucu kapalı şırınga sezgisi: su kaçamazsa yükü önce su taşır; efektif gerilme σ′ = σ − u. - u iki asal gerilmeden de çıkar: fark değişmez, Mohr dairesinin çapı aynı kalır, daire yalnızca u kadar sola kayar. - Deney türleri: CD (iki aşamada vana açık), CU (konsolidasyon sonrası vana kapalı, u ölçülür; Skempton Af = u / Δσd, NC kilde 0.5–1, OC kilde −0.5–0), UU (vana hiç açılmaz, φ = 0, cu = dairenin yarıçapı), serbest basınç (σ3 = 0, cu = qu / 2). - Klasik yanlış: u'yu yalnız küçük asal gerilmeden çıkarmak; daire büyür, açı fazla çıkar. - Soru 1: σ1 = 320 kPa; sin φcu = 120 / 520 ≈ 0.23 → φcu ≈ 13.3°; σ′1 = 210, σ′3 = 90 kPa; sin φ′ = 120 / 300 = 0.4 → φ′ ≈ 23.6° (D22'deki drenajlı deneyle aynı); Af = 110 / 120 ≈ 0.92; daire merkezleri 260 ve 150, yarıçap 60, kayma tam u = 110 kPa. - Soru 2 (kısa varyant): serbest basınçta qu = 84 kPa → cu = 42 kPa (orta katı); UU deneyinde σ3 = 100 ve 200 kPa için σ1 = 184 ve 284 kPa, yarıçap hep 42. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Vana Kapalı 0:49 Ucu Kapalı Şırınga: Yükü Su Taşır 1:25 CD, CU, UU ve Serbest Basınç Deneyleri 2:23 Kapsam Haritası 2:38 Klasik Yanlış: u'yu Yalnız Küçük Gerilmeden Çıkarmak 3:01 Soru 1: Normal Konsolide Kil, CU Deneyi (a, b, c, d) 3:42 (a) Toplam Gerilmeyle Açı, (b) Efektif Gerilmeyle Açı 4:53 (c) Skempton A Katsayısı, (d) İki Daire ve Sağlama 6:09 Soru 2 (Kısa Varyant): Serbest Basınç ve UU 7:21 Ne Yaptık? 7:50 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste kilin hassasiyetini ve sahada kanatlı kesme deneyini göreceğiz. Kaynak kitap: B. M. Das, K. Sobhan, Principles of Geotechnical Engineering, 9. baskı, §12.10–12.13. Konu sırası ve problem tipleri kitaptan alındı; deney verileri ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Zemin Mekaniği serisinin yirmi üçüncü dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.