Makina Teorisi #15 | Krank-Biyelde İvme ve Coriolis İvmesi

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Dönen bir atlıkarıncanın merkezinden kenarına doğru yürüdüğünüzü düşünün. Düz bir çizgide yürümeye çalışırsınız, ama bir şey sizi yana doğru iter. Platform saniyede 1 radyanla dönüyor, siz saniyede 1 metreyle dışarı yürüyorsunuz: bu yan ivme 2 çarpı 1 çarpı 1, yani 2 metre bölü saniye kare; yerçekiminin yaklaşık beşte biri. Adı Coriolis ivmesi. Bu derste: - Kaçık Krank-Biyel: Önce krank-biyel. Geçen derslerdeki kaçık krank-biyel: krank 40, biyel 120 milimetre; kızak ekseni krank merkezinin 20 milimetre yukarısında. - Biyelin Açısal İvmesi: Düşey doğrultudan başlayalım: a çarpı sinüs teta iki, eksi be çarpı sinüs fi, hep 20 milimetre; yani sabit. - Pistonun İvmesi: Şimdi yatay doğrultu: pistonun konumu de, a kosinüs teta iki artı be kosinüs fi. İki kez türev alınca üç terim kalır. - Kayan Mafsal: Coriolis: Şimdi kayan mafsal. Dönen bir kolun oluğunda bir parça kaysın. Konumu ro e üzeri j teta; ama artık ro da zamanla değişiyor. - Oluklu Kolda Coriolis: On birinci dersteki oluklu kola dönelim. Krank pimi oluğun içinde kayıyor; kol merkezine uzaklığı 40 milimetre, oluk 120 derece doğrultusunda. - Pimin İvmesini Ayırmak: Şimdi pimin ivmesini iki parçaya ayıralım. Pim krankın ucunda; krank sabit hızda olduğu için ivmesi 4 metre bölü saniye kare, krank merkezine doğru. Bölümler: 0:00 Krank-Biyelde İvme ve Coriolis İvmesi 0:32 Kaçık Krank-Biyel 1:04 Biyelin Açısal İvmesi 1:42 Pistonun İvmesi 2:28 Kayan Mafsal: Coriolis 3:08 Oluklu Kolda Coriolis 3:42 Pimin İvmesini Ayırmak 4:27 Üç Tuzak 4:52 Özet ve Sıradaki Ders Bir sonraki derste herhangi bir noktanın ivmesini, insanın ivmeye dayanımını ve sarsıntıyı göreceğiz. Kaynak kitap: Robert L. Norton, Design of Machinery: An Introduction to the Synthesis and Analysis of Mechanisms and Machines, 2. baskı — 7 "Acceleration Analysis": §7.3 kaçık krank-biyelin analitik ivme çözümü, Coriolis ivmesi, ters krank-biyel (kayan mafsal) (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Makina Teorisi serisinin on beşinci dersi.