Su Kaynakları #03 | Tarım için Su: Sulama Yöntemleri, Verim ve Sulama Suyu İhtiyacı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda tek bir tarla üç şeride ayrılmış: solda karık, ortada yağmurlama, sağda damla sulama. Üç şeritte de bitkiler büyür, ama karıkların ucundan su akıp gider, kök bölgesinin altına sızar, yağmurlamadan buharlaşır. Bu derste sulama yöntemlerini, verimi ve bir tarlanın gerçekte ne kadar su istediğini hesaplıyoruz. Bu derste: - Su kullanımı terimleri: çekim, tüketim, iletim kaybı, geri dönen akış, akış içi ve akış dışı kullanım. - Dünyada sulama (1989): ≈ 235 milyon ha, ekili alanın %16'sı, hasadın üçte biri; Türkiye ≈ 2.2 milyon ha. - Sulama yöntemleri: yüzey (karık, tava, uzun tava), yağmurlama (sabit, merkezi pivot), mikro (damla, toprakaltı). - Sulama verimi, tüketim katsayısı C_cu ve uygulama verimi; ortalama verimler yüzeyde %60–70, yağmurlamada %70–80, damlada %80–90. - Blaney–Criddle: ET0 = c·p·(0.46T + 8), ETc = Kc·ET0, çekilecek su = ETc / C_cu. - Özgün örnek: temmuzda 50 ha pamuk, T = 30 °C, p = 0.30 → ET0 = 6.54 mm/gün; Kc = 1.15 → ETc ≈ 7.52 mm/gün → 3760 m³/gün. - Özgün örnek: karıkla (C_cu = 0.65) ≈ 5785 m³/gün (67 L/s), damlayla (0.90) ≈ 4178 m³/gün (48 L/s); fark 1607 m³/gün, ≈ %28. - Sulamanın etkileri: taban suyunun yükselmesi, tuzlanma, nitrat, drenaj. - Üç tuzak. Bölümler: 0:00 Geçen Dersten Bugüne 0:19 Bir Bakış: Bir Tarla, Üç Yöntem 0:47 Su Kullanımı Terimleri 1:12 Dünyada Sulama 1:41 Sulama Yöntemleri 2:08 Verim 2:36 Sulama Suyu İhtiyacı 3:08 Örnek: Pamuk Tarlası 3:48 Örnek: Karık mı, Damla mı? 4:27 Sulamanın Bedeli 4:48 Üç Tuzak 5:08 Özet Bir sonraki derste su talebini, kuraklığı ve rezervuar kapasitesini göreceğiz. Kaynak kitap: L. W. Mays, Water Resources Engineering, 2. baskı (Wiley, 2010), Bölüm 11.1 ve 11.3. Kitabın örneği mısır ve akre-fit ile çalışır; derste SI (mm, ha, m³) ve pamuk kullanıldı. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Su Kaynakları serisinin 3. dersi. Ön koşul: Hidrolik ve Akışkanlar Mekaniği temelleri.