Çelik Yapılar #14 | Ötelenen Çerçevede Kiriş-Kolon: B2 ile Moment Büyütme

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: moment aktaran çerçevenin zemin katında S355 HE 300 B kolon, kat yüksekliği 3 m. Düşey yükten eksenel kuvvet 1500 kN ve moment 40 kNm, yanal yükten 100 kN ve 180 kNm. Katta toplam düşey yük 6000 kN, kat kesmesi 300 kN, kat ötelemesi 25 mm. Kolon yeterli mi? Bu derste ötelenen çerçevede ikinci mertebe etkisini, B2 ve B1 büyütme katsayılarını, kolon dayanımını ve etkileşim kontrolünü görüyor, bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan çözüyoruz. Bu derste: - Eğik sırık sezgisi: dik sırığın tepesindeki ağırlık yalnız basar; sırık eğilince aynı ağırlık bir kaldıraç koluyla tabanda moment yapar, moment sırığı daha çok eğer. Bu büyümeyi B2 ölçer. - Çözüm ikiye ayrılır: ötelenmeyen (düşey yükler) ve ötelenen (yanal yükler). B2 = 1 / (1 − ΣP / Pe,kat), Pe,kat = RM ΣH L / ΔH (bütün kolonlar çerçevede ise RM = 0.85); B1 = Cm / (1 − Pr / Pe1), en az 1. Mr = B1 Mnt + B2 Mlt, Pr = Pnt + B2 Plt. ÇYTHYE 6.5 ile aynı; burkulma boyu yöntemi için B2 en çok 1.5 (6.4.1). - Klasik yanlış: birinci mertebe momentle yetinmek; bu kolonda 0.71 bulunur, doğrusu 0.77. - Soru 1: Pe,kat = 0.85 · 36000 = 30600 kN; 6000 / 30600 ≈ 0.20; B2 = 1.25. Pr = 1625 kN; Cm = 0.4, B1 ≈ 0.41 → 1; Mr = 40 + 225 = 265 kNm. λy ≈ 39.6, Fe ≈ 1259 MPa, Fcr ≈ 316 MPa, φPn ≈ 4240 kN; φMnx ≈ 597 kNm. Etkileşim 0.38 + 0.39 = 0.77. - Soru 2 (kısa varyant): öteleme 50 mm: Pe,kat = 15300 kN, B2 ≈ 1.64; 1.5 sınırı aşılır, yaklaşık yöntem kullanılamaz. Sınır için öteleme en çok 42.5 mm. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Kat Ötelenince Ne Olur? 0:45 Eğik Sırık Sezgisi 1:08 Ötelenmeyen ve Ötelenen Kısım, B2 ve B1 2:00 Kapsam Haritası 2:12 Klasik Yanlış: B2'yi Unutmak 2:26 Soru 1: HE 300 B Çerçeve Kolonu (a, b, c, d) 3:32 (a) B2, (b) B1 ve Gerekli Dayanım 4:44 (c) Dayanım, (d) Etkileşim 6:17 Soru 2 (Kısa Varyant): Öteleme İki Katı 7:18 Ne Yaptık? 7:39 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste yüksek dayanımlı bulonları ve kayma-kritik birleşimleri göreceğiz. Kaynak kitap: W. T. Segui, Steel Design, 6. baskı (Cengage, 2018), Bölüm 6.7–6.8; Türkiye uygulaması: ÇYTHYE 2016, 6.5.2 (B1 ve B2, aynı bağıntılar), 6.4.1 (B2 en çok 1.5), 8.2 ve 11.1. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan ve yönetmelikten alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Çelik Yapılar serisinin 14. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.