Güç Elektroniği #39 | Şebeke Frekanslı Gerilim Denetimi, Yumuşak Yolverme, Kayma Gücü Geri Kazanımı

Motor Sürücüleri (Motor Drives)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Frekansı değiştirmeden asenkron motoru denetlemenin üç yolunu inceliyoruz. Şebeke frekansında ters paralel tristör çiftleriyle stator gerilimi düşürülünce moment gerilimin karesiyle azalır; fan ve pompa yükünde hız geniş bir aralıkta ayarlanır ama kayma büyüdüğü için rotor bakır kaybı (kayma çarpı hava boşluğu gücü) artar, motor bir boy büyük seçilir. Aynı devre yumuşak yolverici olarak kalkış akımını sınırlar; şart, düşük gerilimdeki kalkış momentinin yük momentini yenmesidir; tam hızda baypas kontaktörü tristör kaybını yok eder. Bilezikli motorda statik kayma gücü geri kazanımı, dış dirençte ısıya gidecek kayma gücünü diyot doğrultucu ve şebeke komütasyonlu eviriciyle şebekeye geri verir; dar hız aralığında dönüştürücü küçük kalır. Üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu derste: - Şebeke frekansında sabit kaymada moment gerilimin karesiyle orantılı (14-57); eğri ailesi aşağı basılır - Fan/pompa yükünde kararlı çalışma noktası; sabit moment için yüksek rotor dirençli motor - Rotor bakır kaybı = kayma × hava boşluğu gücü; rotor verimi en çok 1 − s; motor bir boy büyük seçilir - Ters paralel üç tristör çifti: akım sinüs değil, harmonikler titreşimli moment ve ek kayıp üretir - Örnek 1: fan 1125 d/dk → moment 52.5 N·m; tam gerilimde 305 N·m; gerekli gerilim 166 V; rotor kaybı 2.06 kW ≈ 3.81 kat - Yumuşak yolverme: kalkış akımı gerilimle, moment gerilimin karesiyle düşer; baypas kontaktörü 1–2 V düşüm kaybını kaldırır - Örnek 2: 3 kat akım sınırında moment 177 N·m, yük 216 N·m, kalkmaz; en küçük gerilim oranı 0.474; 3.5 kat sınırla 240 N·m; tristör kaybı ≈ 547 W - Statik kayma gücü geri kazanımı: bilezikli rotor → diyot doğrultucu → bobin → şebeke komütasyonlu evirici - Örnek 3: 628 kW hava boşluğu gücü, 125.6 kW kayma gücü; geri kazanımla verim 0.8 → 0.988, yılda ≈ 716 MWh; evirici açısı 120 derece - En sık yapılan hatalar: momenti gerilimle doğrusal sanmak, kayma gücünü mil gücünden hesaplamak Bölümler: 0:00 Isınan Fan, Atan Sigorta, Kızaran Direnç 0:44 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 1:06 Moment Gerilimin Karesiyle 1:34 Fan Yükü ve Kararlı Nokta 2:01 Bedeli: Rotor Kaybı 2:32 Ters Paralel Tristör Devresi 3:03 Yumuşak Yolverme ve Baypas 3:43 Bilezikli Motor ve Kayma Gücü Geri Kazanımı 4:24 Mantık: Kayma Gücü Pastası 4:52 Üç Klasik Tuzak 5:25 Örnek 1: Fanı Gerilimle Yavaşlatmak 6:08 (a) Fan Momenti, (b) Kayma ve Akım 6:55 (b) Tam Gerilimde Moment, (c) Gerekli Gerilim 7:47 (d) Rotor Kaybı ve Verim 8:32 Örnek 2: Konveyörde Yumuşak Yolverme 9:16 (a) Doğrudan Kalkış, (b) Akım Sınırında Moment 10:05 (c) En Küçük Gerilim Oranı 10:57 (d) Tristör Kaybı ve Baypas 11:37 Örnek 3: Pompada Kayma Gücü Geri Kazanımı 12:28 (a) Güç Dağılımı, (b) Dış Dirençle 13:13 (c) Geri Kazanım ve Verim 13:57 (d) Evirici Tetikleme Açısı 14:48 Ne Yaptık? 15:10 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders Bölüm 15: senkron motor sürücüleri — sinüs dalgalı ve yamuk dalgalı (fırçasız DC) senkron servo sürücüler (§15-1 … 15-4) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 14 §14-11 … 14-13 (kitap s. 428–432) (konu sırası ve sınırlar; Şekil 14-26 … 14-29). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin otuz dokuzuncu dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.