Betonarme #03 | Betonun Öteki Özellikleri: Çekme, Hesap Dayanımı, Elastisite Modülü, Rötre ve Sünme

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılışta 3D animasyonda yine bir beton silindiri preste, ama bu sefer yan yatırılmış: çapı 150, boyu 300 mm. Üstten ve alttan ince birer şeritle yüklüyoruz; pres silindiri sıkıştırıyor, yani basınç uyguluyoruz. 200 kN'da silindir tam ortasından, yük doğrultusunda ikiye yarılıyor. Basınçla yüklenen silindir neden çekmeyle kırıldı ve bu deney betonun çekme dayanımını nasıl verir? Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Üç çekme deneyi: eksenel çekme, silindir yarma ve kiriş deneyi. Kitaptaki tabloya göre 0.35, 0.50, 0.70 (tek yük) ve 0.64 (iki yük) × √f_ck. - Yarma deneyi: f_cts = 2P / (π L d) = 2 · 200 000 / 141372 = 2.83 MPa. TS 500 eksenel çekmeyi esas alır: 0.35 · √30 = 1.92 MPa (tabloda 1.9); oran 1.47. - Hesap dayanımları: f_cd = 30 / 1.5 = 20 MPa, f_ctd = 1.9 / 1.5 = 1.27 MPa; öndökümde 21.4, denetim yetersizse 17.6 MPa. - Elastisite modülü: başlangıç, teğet ve sekant modülü; TS 500: E_cj = 3250 √f_ckj + 14000. C30 için 28 günde yaklaşık 31800 MPa, 7 günlük 20 MPa'lık betonda yaklaşık 28500 MPa. - Sıcaklık: ısıl genleşme katsayısı 10⁻⁵ 1/°C; 50 m'lik yapıda 40 °C değişim 20 mm uzama demek; planda 40 m'den uzun yapılarda derz. - Rötre: yükten bağımsız, büyük bölümü ilk üç ayda; engellenirse kirişte çekme ve çatlak. - Sünme: 40 × 40 cm kolon, 1280 kN: 8 MPa, anlık 0.75 mm kısalma; E/3 ile yaklaşık 2.26 mm, yani üç katı. - Üç tuzak: yarma sonucunu eksenel çekme sanmak, tasarımda karakteristik dayanımı kullanmak, uzun süreli kısalmayı anlık E ile hesaplamak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:24 Bir Deney: Silindir Yarma 0:56 Çekme Dayanımı ve Deneyleri 1:33 Hesap: Yarma Deneyi 2:16 Hesap Dayanımları 2:54 Elastisite Modülü 3:42 Sıcaklık Etkisi 4:09 Rötre (Büzülme) 4:44 Sünme 5:21 Üç Tuzak 5:49 Özet Bir sonraki derste betonun ortağına geçiyoruz: donatı çeliği. Kaynak kitap: Kutlu Darılmaz, Betonarme (Birsen Yayınevi, 2022), §2.3.3–2.3.10 ve Tablo 2-4, 2-5. Kitap TS 500 ve TBDY 2018'e göre yazılmıştır. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; yarma deneyi, kolon ve yapı örnekleri özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Betonarme serisinin üçüncü dersi.