Yapı Statiği #13 | Döşeme Kirişlerinde ve Kafeslerde Tesir Çizgileri

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

24 m'lik bir kafes köprü: dörder metrelik altı panel, 4 m yükseklik. Açılışta 3D animasyonda 60 kN'luk bir aks soldan girerken ikinci paneldeki diyagonal önce basılıyor, 4.8 m'yi geçince çekilmeye başlıyor ve ikinci panelin sonunda yaklaşık 56.6 kN ile en büyük çekmeye ulaşıyor. Aynı çubuk yükün yerine göre hem basılıyor hem çekiliyor; tasarımcı bunu nereden görür? Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Döşeme sistemi: döşeme → tali kiriş → döşeme kirişi → ana kiriş. Yük ana kirişe yalnız panel noktalarından gelir; çizgi panel noktaları arasında doğrudur. - 20 m ana kiriş, dört panel × 5 m: BC panel kesmesi −0.25'ten +0.5'e, 6.667 m'de sıfır; panel boyunca aynı. - P noktası (8 m) momenti: yük B'de 3, C'de 4, P'nin üstünde 3.6. Yük doğrudan gelseydi 8 · 12 / 20 = 4.8; döşeme sistemi tepeyi yüzde 25 budadı. - Kafeste birim yük alt düğümlerde gezer; çekme artı, basınç eksi. Pratt kafeste U1–L2 diyagonali (45 derece): kuvvet = panel kesmesi · kök 2. - Yük L1'de −0.236 (basınç), L2'de +0.943 (çekme), 4.8 m'de sıfır. 60 kN aksla en büyük çekme 56.6 kN, en büyük basınç −14.1 kN: birincil eleman. - U1–L1 düşey çubuğu: yük L1'deyken 1 çekme, L1–L2 ortasında 0.5, başka düğümde sıfır: ikincil eleman. - Üç tuzak: döşeme sistemli kirişte çizgiyi yük doğrudan geliyormuş gibi çizmek (P'de 4.8 değil 3.6), panel kesmesini bir noktaya bağlamak, kafes çubuğunu tek işaretle tasarlamak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:25 Köprüden Geçen Aks ve Bir Diyagonal 1:06 Döşeme Sistemi 1:43 Panel Kesmesi 2:27 Paneldeki Bir Noktanın Momenti 3:01 Kafeslerde Tesir Çizgisi 3:30 Bir Diyagonal: U1–L2 4:27 Bir Askı: U1–L1 4:59 Üç Tuzak 5:22 Özet ve Sıradaki Ders Bir sonraki derste köprüden art arda dizilmiş akslar geçecek: tekil yük dizisinde en büyük etki ve kirişteki mutlak en büyük moment. Kaynak kitap: R. C. Hibbeler, Structural Analysis, 9. baskı, §6.4–6.5. Konu sırası ve problem tipleri kitaptan alındı; yapılar ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Yapı Statiği serisinin on üçüncü dersi.