İş Etüdü #09 | İş Örneklemesi: Rastgele Gözlem, Güven Aralığı ve Standart Süre

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir bakım ekibini, bir depoyu ya da on makineyi bütün gün kronometreyle izleyemezsiniz. Çözüm: rastgele anlarda bakmak ve gördüğünü saymak. İş Etüdü serisinin dokuzuncu dersinde iş örneklemesiyle kaç gözlem gerektiğini, oranın ne kadar güvenilir olduğunu ve kronometre kullanmadan standart süreyi buluyoruz. Bu derste: - İş örneklemesi bir yoklamadır: rastgele anlarda bak, say; görülme oranı zaman oranını tahmin eder. - Yüzde 95 güvenle sınır: L = 2 √(p (100 − p) / n); gerekli gözlem sayısı N = 4 p (100 − p) / L². - En sık hatalar: gözlemi hep aynı saatte yapmak (yanlı örnek); hassasiyeti bedava sanmak (sınırı yarıya indirmek = dört kat gözlem). - Örnek 1 (sınav sorusu, a, b, c): paketleme operatörü. Ön etütte 100 gözlemin 20'sinde boşta: artı eksi 4 puan için N = 6400 / 16 = 400 gözlem. 400 gözlemin 320'sinde çalışıyor: yüzde 80 artı eksi 4 (yüzde 76 ile 84 arası). 5 günde 2400 dakikanın yüzde 80'i çalışma, 1920 paket: gözlenen süre 1 dakika; derecelendirme yüzde 125 ile normal süre 1.25, yüzde 20 payla standart süre 1.50 dakika; vardiyada 320 paket. Sağlama: 400 dakika iş artı 80 dakika pay; verim yüzde 120. - Prosedür: gözlem sayısını bul, oranı ve aralığı hesapla, gözlenen süreye çevir, derecelendir ve pay ekle. - Örnek 2 (kısa varyant): CNC torna, 300 gözlemin 75'inde boşta: yüzde 25 artı eksi 5; göreli doğruluk yüzde 20; artı eksi 2.5 için 1200 gözlem. - Kural: rastgele bak, say, oranla; kesinlik istiyorsan gözlemi artır. Bölümler: 0:00 Kapak 0:03 Kronometresiz: rastgele bak, say 0:37 Yoklama sezgisi, daralan aralık, formüller 1:14 Klasik yanlışlar 1:35 Örnek 1: soru ve prosedür 2:21 (a) Kaç gözlem gerekir? 3:05 (b) Oran ve güven aralığı 3:43 (c) Örneklemeyle standart süre 4:26 Sağlama ve verim 5:09 Örnek 2: tezgâh kullanımı 6:05 Ne yaptık? Yöntem geri sayımı 6:22 Kural ve sıradaki ders Sıradaki ders: önceden belirlenmiş zaman sistemleri (MTM ve MOST). Kaynak kitap: A. Freivalds, Niebel's Methods, Standards, and Work Design, 13. baskı (McGraw-Hill, 2014), Bölüm 14.1–14.7; yüzdeli formül: G. Kanawaty (ed.), Introduction to Work Study, 4. baskı (ILO). Konu sırası, tanımlar ve formüller kitaplardan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. Endüstri Mühendisliği öğrencileri için İş Etüdü serisinin dokuzuncu dersi. Ön koşul: zaman etüdü ve derecelendirme (İş Etüdü #07, #08), yüzde ve karekök.