Borçlar Hukuku #06 | Temsil: Yetkinin Kapsamı, Sona Ermesi ve Yetkisiz Temsil

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda olay şöyle gelir: Defne, ustası Emre'ye atölyesi adına kereste alma yetkisi verir ve bir siparişte en çok 100.000 TL der; Emre 150.000 TL'lik sipariş verir. Defne sonra yetkiyi geri alır ama satıcıya bildirmez; Emre iki alım daha yapar, birini yetkisi hiç olmayan bir makine için. Hangi sözleşme Defne'yi bağlar, satıcı zararını kimden ister? Borçlar Hukuku serisinin altıncı dersinde başkası adına sözleşme yapmayı, yani temsili ele alıyoruz: doğrudan ve dolaylı temsil, yetkinin verilmesi, kapsamı ve sona ermesi, yetkisiz temsil ve onay. Olayı beş adımlı yöntemle çözüyoruz: kim kimin adına, yetki var mı, üçüncü kişi korunuyor mu, hangi madde, sonuç. Bu video genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir; somut bir durum için bir avukata danışın. Bu derste: - Doğrudan temsil: temsilcinin yetkisi içinde temsil olunan adına yaptığı sözleşmenin sonuçları doğrudan temsil olunanı bağlar; temsilci taraf değildir (TBK m. 40/1) - Temsil sıfatı bildirilmezse sonuçlar kural olarak temsilciye ait olur, durumdan anlaşılma ve farksızlık istisnadır (m. 40/2); dolaylı temsilde sonuçlar önce temsilcide doğar, sonra devirle aktarılır (m. 40/3) - Yetki kanundan ya da hukuki işlemden doğar; kapsamı yetkiyi veren işleme, üçüncü kişiye bildirilmişse bildirime göre belirlenir (m. 41); yetkinin şekli konusunda öğretide görüş ayrılığı var - Özel yetki gereken işlemler (m. 504/3) ve temsil yoluyla yapılamayan işlemler - Yetki her zaman sınırlanabilir ve geri alınabilir (m. 42/1); bildirilmiş yetkinin geri alındığı bildirilmezse iyiniyetli üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez (m. 42/3) - Kendiliğinden sona erme: ölüm, gaiplik, fiil ehliyetinin kaybı, iflas (m. 43/1); yetki belgesinin geri verilmesi (m. 44); sona ermeyi bilmeyen temsilci ve üçüncü kişi (m. 45) - Yetkisiz temsil: sözleşme askıda hükümsüzdür, onaylanırsa geçmişe etkili bağlar; karşı taraf uygun süre isteyebilir, süre içinde onanmazsa bağlı olmaktan kurtulur (m. 46) - Onaylanmazsa yetkisiz temsilci geçersizlikten doğan zararı öder, karşı tarafın yetkisizliği bildiğini ya da bilmesi gerektiğini ispat ederse kurtulur (m. 47/1); kusurluysa hakkaniyet gerektirirse diğer zararlar da istenebilir (m. 47/2) - Olay 1 (a): 150.000 TL'lik sipariş Defne'yi bağlar; 100.000 TL iç sınırı Kerem'e yapılan bildirimde yok (m. 41/2, 40/1) - Olay 1 (b): geri alma Kerem'e bildirilmedi; iyiniyetli Kerem korunur (m. 42/3), Emre geri almayı bildiği için m. 45 işlemez - Olay 1 (c): yetkisiz makine alımı askıda; 20.04.2026 + 10 gün = 30.04.2026, Defne susar, onay yok; Nil, Emre'den 6.000 TL nakliyeyi, hakkaniyet gerektirirse kârla birlikte en çok 21.000 TL'yi isteyebilir (m. 46–47) - Olay 2: temsil olunanın ölümünden sonraki satış; temsilci de alıcı da bilmiyorsa satış mirasçıları bağlar (m. 43/1, 45); alıcı biliyorsa yetkisiz temsil hükümleri uygulanır Bölümler: 0:00 Giriş ve Sınav Olayı 0:41 Kaynak Kitap, Not ve Ders Haritası 1:11 Doğrudan Temsil: Üç Kişi, Bir İp 1:54 Sıfat Söylenmezse ve Dolaylı Temsil 2:43 Yetkinin Verilmesi, Şekli ve Kapsamı 3:39 Özel Yetki ve Temsille Yapılamayanlar 4:12 Yetkinin Sona Ermesi 5:01 Yetkisiz Temsil: Kilitli Kanca 5:50 Olay 1: Defne, Emre, Kerem ve Nil 6:57 Olay 1 (a): Sınırı Aşan Sipariş 8:01 Olay 1 (b): Bildirilmeyen Geri Alma 9:03 Olay 1 (c): Yetkisiz Alım ve Onay Süresi 10:04 Olay 1 (c): Yetkisiz Temsilcinin Sorumluluğu ve Sağlama 11:10 Olay 2: Temsil Olunanın Ölümü 12:07 Olay 2: Mirasçılar ve Varyant 13:02 Bu Derste Öğrendiklerimiz 13:23 Akılda Kalan Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste borcun ikinci büyük kaynağına geçiyoruz: haksız fiil. Kaynak: Halûk N. Nomer, Borçlar Hukuku Genel Hükümler El Kitabı, gözden geçirilmiş 4. bası (Beta, İstanbul 2023) ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 40–48 (birincil kaynak). Kitaptan konu sırası ve tanımlar alındı; ekrandaki madde metinleri kanundan aynen aktarıldı. Olaylar özgündür. Borçlar Hukuku serisinin altıncı dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.