Fizyoloji #18 | Doku Kan Akımının Kontrolü: Metabolik Kontrol, Otoregülasyon ve Anjiyogenez

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bu seri Guyton'un bölüm sırasını izler; aradaki dersler hazırlandıkça yerine eklenecek. Önceki derste damlatma borularını gördük; bugün boruların önündeki vanalara geçiyoruz. Pompa merkezden hep aynı basınçla basar, kimin ne kadar su alacağına her mahallenin vanası karar verir: iş artınca bekçi vanayı açar, ana hat basıncı yükselince biraz kısar, ihtiyaç haftalarca sürerse yeni boru döşenir. Üç sınav sorusunu adım adım çözüyoruz: böbrekler kalp debisinin yüzde kaçını alır, yüz gram başına kasın kaç katı kan alır; metabolizma sekiz katına çıkınca akım ve oksijen sunumu ne olur, oksijen borcu kaç saniyede ödenir; kasta arter basıncı yüzden yüz elliye çıkınca iki dakika sonra akım neden bir buçuk kat olmaz? Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: su şebekesinin vanaları — vana (arteriyol), musluk (prekapiller sfinkter), bekçi (metabolik kontrol), kısma (otoregülasyon), yeni boru (anjiyogenez), yan yol (kollateral), genel emir (humoral kontrol) - Dinlenimde paylar: kalp debisi 5 000 ml/dk; böbrek 1 100, karaciğer 1 350, beyin 700, kas 750; akut kontrol saniye–dakika, uzun süreli kontrol gün–hafta - Örnek 1: böbrek payı 1 100 / 5 000 = %22; 100 g başına 360 / 4 = 90 kat; egzersizde kas 16 000 / 5 000 = 3,2 kat - Akut metabolik kontrol: vazodilatör teori (adenozin, CO₂, K⁺, H⁺) ve oksijen talebi teorisi; vazomosyon; reaktif ve aktif hiperemi - Örnek 2: metabolizma × 8 → akım × 4, kas 4 × 4 = 16 ml/dk/100 g; doygunluk %25, akım × 3 → sunum 0,25 × 3 = %75; 4 kat hiperemide borç 60 / 3 = 20 s - Otoregülasyon: 70–175 mm Hg arasında akım yalnız %20–30 artar; metabolik ve miyojenik teori; endotel: nitrik oksit ve endotelin - Örnek 3 (girişteki soru): basınç 1,5 kat, 2 dakika sonra akım 1,15 kat; direnç 1,5 / 1,15 ≈ 1,3 kat (115 × 1,3 = 149,5) - Uzun süreli ve humoral kontrol: damarlanma, anjiyogenez, VEGF, kollateral dolaşım; norepinefrin, anjiyotensin II, vazopressin; bradikinin, histamin Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: Basınç Artınca Akım 0:21 Akımın Kontrolü 0:57 Zihinsel Model: Şebekenin Vanaları 1:56 Dokuların Payı ve İki Hız 2:32 Örnek 1: Dokulara Göre Kan Akımı 5:59 Akut Metabolik Kontrol 6:55 Örnek 2: Metabolizma, Oksijen, Hiperemi 10:13 Otoregülasyon ve Endotel 11:15 Örnek 3: Otoregülasyon 14:55 Uzun Süreli ve Humoral Kontrol 15:44 Üç Klasik Yanlış 16:10 Bu derste öğrendiklerimiz 16:42 Kural ve Kapanış Seride sıradaki ders #19: Dolaşımın Sinirsel Düzenlenmesi ve Arter Basıncının Hızlı Kontrolü (hazırlandıkça eklenecek). Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 17 (Doku Kan Akımının Yerel ve Humoral Kontrolü, s. 203–214). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnek kurguları özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 18. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.