Güç Elektroniği #33 | DC Motor Sürücüleri: Eşdeğer Devre, Alan Zayıflatma, Biçim Çarpanı
Motor Sürücüleri (Motor Drives)Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
DC motor sürücülerine giriyoruz. Motorun yapısını (stator akısı, rotordaki armatür sargısı, komütatör ve fırçalar) ve eşdeğer devresini kuruyoruz: moment akımla, zıt gerilim hızla orantılı. Gerilim zıt gerilimin altına inince motorun nasıl frenlediğini, kalıcı mıknatıslı motorun moment–hız karakteristiğini, ayrı uyartımlı motorda alan zayıflatmayla anma hızının üstüne nasıl çıkıldığını ve dönüştürücü akımının dalga biçiminin motoru neden daha çok ısıttığını (biçim çarpanı) görüyoruz. Üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu derste: - Zihinsel model: iki su deposu; akımı gerilim değil, uç gerilimi ile zıt gerilim arasındaki fark belirler - Eşdeğer devre: T_em = k_t φ_f i_a, e_a = k_e φ_f ω_m, v_t = e_a + R_a i_a + L_a di_a/dt; SI'da k_t = k_e - Frenleme: uç gerilimi zıt gerilimin altına inince akım ve moment ters döner, motor üreteç olur; dört bölgeli çalışma - Örnek 1: kalıcı mıknatıslı motor, 220 V, 20 N·m → 10 A, 215 V, 107.5 rad/s (≈ 1027 d/dk); verim ≈ %97.7 - 50 rad/s için 105 V; gerilim 205 V'a inince −20 A, −40 N·m fren; 220 / 0.5 = 440 A yalnız kalkış anı - Örnek 2: ayrı uyartımlı motor, anma 40 N·m, 4000 W; alan zayıflatmayla 160 rad/s'de 25 N·m, güç yine 4000 W - Alan zayıflatmada anma momenti istenirse akım 32 A, kayıp 2.56 kat - Örnek 3: 16 / 4 A akımda etkin ≈ 11.66 A, biçim çarpanı ≈ 1.17; kayıp 68 W (saf DC 50 W) - Kesikli akımda biçim çarpanı ≈ 1.41, kayıp 2 kat; ısınmadan alınabilecek moment ≈ 14.1 N·m (%71) - En sık hatalar: akımı V/R ile bulmak, alan zayıflatmada anma momenti istemek, ısıyı ortalama akımla hesaplamak Bölümler: 0:00 Önceki Ders ve Yük Binince DC Motor 0:41 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 1:10 Motorun Yapısı: Stator, Rotor, Komütatör 1:49 Eşdeğer Devre ve İki Temel Denklem 2:36 Mantık: İki Su Deposu 3:20 Frenleme ve Dört Bölgeli Çalışma 3:56 Kalıcı Mıknatıslı Motor: Moment–Hız Karakteristiği 4:40 Ayrı Uyartımlı Motor ve Alan Zayıflatma 5:25 Armatür Akımının Dalga Biçimi: Biçim Çarpanı 6:12 Üç Klasik Tuzak 6:42 Örnek 1: Sınav Sorusu, Akım ve Zıt Gerilim 7:36 (b) Motor Hızı ve Boştaki Hız 8:23 (c) Güç Dengesi, (d) İstenen Hız İçin Gerilim 9:20 (e) Gerilim Düşünce Fren Akımı 10:21 Örnek 2: Ayrı Uyartımlı Motorun Anma Değerleri 11:20 Sabit Moment ve Alan Zayıflatma Bölgesi 12:14 Sağlama ve Alan Zayıflatmada Aşırı Akım 13:12 Örnek 3: Dalgalı Armatür Akımı ve Ortalama 14:03 Etkin Akım, Biçim Çarpanı ve Kayıp 14:56 Kesikli Akım ve Motor Gücünü Düşürme 16:09 Ne Yaptık? 16:36 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders DC motor sürücüleri II: servo sürücü (dönüştürücü, akım dalgalanması, denetim döngüleri) ve ayarlı hızlı DC sürücüler (anahtarlamalı ve şebeke frekanslı dönüştürücü) (Bölüm 13) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 13 §13-1 … 13-5 (kitap s. 377–383) (konu sırası ve sınırlar). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin otuz üçüncü dersi.
Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.