Fizyoloji #28 | Sıvı Bozuklukları: Hiponatremi, Hipernatremi ve Ödem

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Hücre dışına 4 litre sıvı ekleniyor, ama hücredışı hacim 8 litre artıyor. Korunum bozuldu mu? Hayır: su hücreden gelmiş. Tek bir sınav dosyasında hipertonik tuzlu su eklemesini adım adım çözüyoruz: önce su ve parçacık bilançosu, sonra eklemenin ilk anı, ortak son derişim ve denge hacimleri. Ardından düşük ve yüksek sodyumun nedenlerini, beyinde şişmeyi, hücreiçi ödemi ve Starling dengesiyle hücredışı ödemi kuruyoruz. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Anormal durumlarda hücredışı ve hücreiçi sıvının hacmi ve ozmolalitesi: su zarı hızla geçer, sodyum ve klorür dışarıda kalır; izotonik, hipertonik ve hipotonik ekleme - Hipertonik tuzlu su dosyası: 12 + 24 = 36 L; 3600 + 7200 = 10 800 mOsm; eklenen 4 × 900 = 3600 mOsm; ilk an 7200 / 16 = 450 mOsm/L - Ortak son derişim 14 400 / 40 = 360 mOsm/L (aritmetik ortalama değil); hücreiçi 20 L, hücredışı 20 L; hücreden 4 L su çıkar, dış artış 4 + 4 = 8 L - İkinci kol: 4 L izotonik sıvıda hücredışı 16 L, hücreiçi 24 L kalır; glikozlu çözeltide glikoz hücrede kullanılır - Saf su varyantı: 3 L su ile ortak derişim 3600 / 15 = 240 mOsm/L; hücreiçi 10 L, hücredışı 5 L; eklenen su 2 + 1 = 3 L - Hiponatremi ve hipernatremi: tuz kaybı, fazla su tutulması, su kaybı, fazla sodyum; aynı sodyum farklı toplam su ile görülebilir - Hücre şişmesinin iki yolu (hareketli 3B model): hızlı dış seyrelme ve iyon pompalarının zayıflaması - Beyinde şişme (kafatası, yaklaşık %10 sınırı), günler içinde uyum ve çok hızlı düzeltmede ozmotik demiyelinizasyon - Hücredışı ödem: Starling ifadesi; net filtrasyon 0,5 × 4 = 2 mL/dk, lenf 2 mL/dk ile birikim 0; yüksek kılcal basınçta 5 − 2 = 3 mL/dk, 20 dakikada 60 mL; lenf 0,5 mL/dk'ya düşünce 1,5 mL/dk birikim - Ödemin nedenleri: yüksek kılcal basınç, düşük plazma proteini, artmış kılcal geçirgenlik, lenf tıkanması - Ödeme karşı üç güvenlik etkeni: 3 + 7 + 7 = 17 mmHg güvenlik payı - Jel ve serbest sıvı, çukurlaşan ödem, potansiyel boşluklar ve efüzyon (asit) Bölümler: 0:00 4 L Eklendi, 8 L Arttı? 0:43 Kaynak ve Konu Haritası 1:07 İki İlke ve Üç Ekleme Türü 1:56 Dosya 1: Hipertonik Tuzlu Su 2:45 Başlangıç Parçacık Bilançosu 3:12 Eklemenin İlk Anı 4:07 Ortak Son Derişim 4:44 Denge Hacimleri 5:39 İkinci Kol: İzotonik ve Glikozlu Çözelti 6:45 Varyant: Saf Su Ekleme 7:28 Varyant: Ortak Derişim ve Hacimler 8:25 Varyant: Eklenen Suyun İzi 8:46 Hiponatremi ve Hipernatremi 10:01 Hücre Şişmesinin İki Yolu 10:46 Beyinde Şişme ve Uyum 11:49 Kılcal Duvarda Sıvı Alışverişi 12:30 Doku Dosyası: Net Filtrasyon 13:44 Yüksek Kılcal Basınç 14:21 Lenf Dönüşü ve Ödem Nedenleri 15:25 Ödeme Karşı Üç Güvenlik Etkeni 16:22 Çukurlaşan Ödem ve Potansiyel Boşluklar 17:47 Özet 18:35 Önce Sınır, Sonra Korunum Önceki ders: Fizyoloji #27 | Vücut Sıvı Bölmeleri ve Ozmotik Denge (bağlantı yayınlanınca eklenecek). Sonraki ders: Fizyoloji #29 | Boşaltım Sistemi: İşlevsel Anatomi ve Böbreklerde İdrar Oluşumu (Bölüm 26; hazırlanıyor). Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 25'in ikinci parçası, basılı s. 312–321 (PDF s. 304–313). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Şekiller, hareketli 3B modeller ve çözümlü örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi, ilaç ya da doz önerisi yoktur; örnekteki sayılar öğretim için hazırlanmıştır. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 28. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.