Betonarme #07 | Eğilme Davranışı ve Kırılma Türleri: Sünek mi, Gevrek mi?

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılışta 3D animasyonda iki kiriş deneyi: boyutları ve betonu aynı, yalnız donatı miktarı farklı. Az donatılı kirişte çatlaklar açılıyor, sehim büyüyor, donatı akıyor ama kiriş yükü bırakmıyor. Çok donatılı kiriş daha çok yük taşıyor; sonra üstteki beton birden eziliyor ve kiriş bir anda kırılıyor. Hangisi daha güvenli? Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Doğrusal elastik kesit: üçgen gerilme, F = σ b h / 4, kol 2h/3, M = σ b h² / 6. 250 × 500 kesitte çatlama momenti 19.8 kNm. - Betonarme kesit: çatlayınca çekmeyi donatı taşır; moment–eğrilik grafiğinde çatlama, akma ve göçme. - Sünek (çekme kontrollü) ve gevrek (basınç kontrollü) güç tükenmesi; belirtiler. - En dış lifte ε_cu = 0.003; donatı dengeli donatıdan az, eşit, fazla: çekme kırılması, dengeli kesit, basınç kırılması. - Sayılarla: d = 460 mm, tarafsız eksen 100 mm iken ε_s = 0.0108 (akma uzamasının yaklaşık altı katı); 350 mm iken yalnız 0.00094. - Boyutlandırma ve kesit kontrolü: iki problem türü. - Üç tuzak: daha çok donatıyı her zaman güvenli sanmak, çekme bölgesindeki çatlağı hasar sanmak, dengeli donatıyı ideal sanmak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:19 Bir Deney: İki Kiriş 0:52 Doğrusal Elastik Kesit 1:36 Betonarme Kesitin Davranışı 2:05 Sünek ve Gevrek 2:33 Kırılma Türleri 3:16 Şekil Değiştirmeyle Bakalım 4:06 İki Problem Türü 4:33 Üç Tuzak 4:59 Özet Bir sonraki derste tek donatılı dikdörtgen kesiti eşdeğer dikdörtgen gerilme bloğuyla hesaplayacağız. Kaynak kitap: Kutlu Darılmaz, Betonarme (Birsen Yayınevi, 2022), §4.1–4.4. Kitap TS 500 ve TBDY 2018'e göre yazılmıştır. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; kesit ve şekil değiştirme örnekleri özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Betonarme serisinin yedinci dersi.