Histoloji ve Embriyoloji #23 | Endokrin Bezler: Hipofiz, Böbreküstü Bezi, Tiroit ve Adacıklar

Endokrin Bezler

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Böbreküstü bezinden bir kesitte kapsülden içe üç kuşak var; en geniş kuşağın hücreleri uzun kordonlar halinde dizilmiş, süngerimsi ve boş görünüyor. Bu hangi kuşak, hücreler neden boş görünür ve ne yapar? Bu derste iç salgı bezlerini tek bir fabrika modeliyle okuyoruz: hipofizin iki kökeni, ön ve arka lobu, hipotalamusla sinir ve kan yolu bağlantısı; böbreküstü korteksinin üç kuşağı ve medulla; pankreas adacıkları, tiroit folikülü ve hormon yapımı, paratiroit ve pineal bezi çözümlü sınav sorularıyla adım adım kuruyoruz. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: fabrika ağı — her iç salgı hücresinde üç soru: ürün ne, depo nerede, patron kim; negatif geri bildirim - Hipofiz: Rathke kesesinden ön lob (adenohipofiz), beyin tabanından arka lob (nörohipofiz); arka loba sinir yolu, ön loba hipofiz portal sistemi - Örnek 1: ön lobda 200 hücre — 200 × 50 / 100 = 100 büyüme hormonu hücresi, 200 × 5 / 100 = 10 tirotrop; asidofil, bazofil, kromofob; en az 130 asidofil - Sınav klasiği: arka lob hormonunu kendisi mi yapar? Antidiüretik hormon ve oksitosini hipotalamus yapar; Herring cisimcikleri, pituisit - Örnek 2: böbreküstü bezi — zona glomeruloza (~%15, aldosteron), zona fasikülata (%65–80, kortizol), zona retikülaris (~%10); 100 − 15 − 10 = 75 - Böbreküstü medullası: kromafin hücreleri, adrenalin (~%80) ve noradrenalin, sempatik sinir; aldosteronun patronu anjiyotensin II ve potasyum - Pankreas adacıkları: alfa (glukagon), beta (insülin), delta (somatostatin); beta hücreleri alfanın iki misli - Tiroit: folikül ve kolloid, tiroglobulin, iyot, altı adımda tiroksin ve triiyodotironin yapımı; tirotropin; parafoliküler hücre ve kalsitonin - Paratiroit (esas ve oksifil hücreler, kalsiyumu yükselten hormon) ve pineal bez (pinealosit, melatonin, beyin kumu) - Örnek 3: beş kesit — böbreküstü korteksi, tiroit, pankreas adacığı, paratiroit, pineal bez; girişteki sorunun cevabı - Üç yanılgı, ders özeti ve tek kural Bölümler: 0:00 Böbreküstü bezinde boş görünen kuşak: hangisi? 0:24 Derse giriş 0:58 Model: iç salgı bezleri bir fabrika ağı 1:32 Hipofiz: iki köken, iki lob, iki yol 2:16 Örnek 1: ön lobda 200 hücre 3:49 Hipofizi kim yönetir? Arka lobun sırrı 4:51 Örnek 2: böbreküstü bezi 5:27 Korteksin üç kuşağı 6:39 Böbreküstü medullası 7:33 Pankreas adacıkları 8:17 Tiroit: folikül ve hormon yapımı 9:18 Paratiroit ve pineal bez 10:01 Örnek 3: beş kesiti tanıma 11:41 Üç yanılgı 12:01 Ders özeti 12:20 Kural ve sıradaki ders Sıradaki derste erkek üreme sistemine geçiyoruz: testis, sperm yapımı ve yardımcı bezler. Kaynak kitap: A. L. Mescher, Junqueira's Basic Histology: Text and Atlas, 16. baskı (McGraw Hill, 2021), Bölüm 20. Türkçe terimler: Junqueira, Temel Histoloji (Nobel Tıp Kitabevleri, 2006) ve Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji (Türkçe çeviri). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, çizimler ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Histoloji ve Embriyoloji serisinin 23. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.