Güç Elektroniği #34 | DC Servo ve Ayarlı Hızlı Sürücüler: Zaman Sabitleri, Akım Dalgalanması
Motor Sürücüleri (Motor Drives)Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
DC motor sürücülerinin ikinci dersi: motoru süren dönüştürücü ve denetim. Servo sürücünün kapalı döngüsünü ve küçük sinyal blok şemasını kuruyor, elektriksel ve mekanik zaman sabitinin anlamını görüyoruz: akım birkaç milisaniyede, hız onlarca milisaniyede oturur; akım sınırdayken hız sabit ivmeyle artar. Tam köprü dönüştürücüde iki ve tek kutuplu darbe genişlik modülasyonunun akım dalgalanmasını, iç akım döngüsünü ve boşluk süresinin ölü bölgesini inceliyoruz. Ayarlı hızlı sürücülerde anahtarlamalı (1, 2, 4 bölge) ve şebeke frekanslı tristörlü dönüştürücüyü karşılaştırıyoruz: komütasyon düşümü, kesikli akım, sırt sırta köprü ve güç faktörü. Üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu derste: - Zihinsel model: ağır volanı iten el; akım hızlı (τ_e), hız yavaş (τ_m); önce akımı denetle - Servo blok şeması ve G1(s) ≈ 1/[k_E(1 + sτ_m)(1 + sτ_e)]; τ_m = R_a J/(k_T k_E), τ_e = L_a/R_a - Örnek 1: servo motor, 1500 d/dk ve 4 N·m için 82.5 V; τ_e = 2 ms, τ_m = 40 ms - 10 V basamakta hız 20 rad/s artar (40 ms'de 12.6, 120 ms'de 19); 30 A akım sınırıyla 1500 d/dk'ya ≈ 0.29 s - Tam köprü: dalgalanma V_d/(2 L_a f_s) iki kutuplu, V_d/(8 L_a f_s) tek kutuplu - Örnek 2: 200 V, 20 kHz, 1 mH → 5 A (tepe 10.5 A) ve 1.25 A; biçim çarpanı ≈ 1.02; dış bobin 3 mH ile τ_e 8 ms - Denetim: akım sınırlama devresi, iç akım döngüsü, boşluk süresinin ölü bölgesi - Ayarlı hız: tam köprü, iki anahtarlı, düşürücü; tristörlü köprüde sırt sırta ya da kontaktörle fren - Örnek 3: 400 V, 50 Hz tristör köprüsü, α = 60° → 124 rad/s; komütasyon düşümü 12 V; hız düşüşü ≈ %8.1 - Düşük hızda α ≈ 74°, güç faktörü ≈ 0.27, şebeke akımı 15.6 A sabit; en sık hatalar: yük momentini ve komütasyon düşümünü unutmak Bölümler: 0:00 Önceki Ders ve Bir Servo Eksenin Hareketi 0:45 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 1:11 Servo Kapalı Döngü ve Blok Şema 1:55 Mekanik ve Elektriksel Zaman Sabiti 2:38 Mantık: Ağır Volanı İten El 3:12 Dönüştürücüden Beş İstek ve Tam Köprü 3:52 Armatür Akımının Dalgalanması 4:33 Denetim Döngüleri ve Boşluk Süresi 5:08 Ayarlı Hızlı Sürücüler: Anahtarlamalı ve Tristörlü 5:49 Kesikli Akım, Komütasyon Düşümü, Güç Faktörü 6:25 Üç Klasik Tuzak 6:51 Örnek 1: Servo Motor Sınav Sorusu 7:35 (a) Kalıcı Durumda Uç Gerilimi 8:22 (b) İki Zaman Sabiti 9:05 (c) Gerilim Basamağı, (d) Akım Sıçraması 9:59 (e) Akım Sınırında Hızlanma 10:52 Örnek 2: Tam Köprüde Akım Dalgalanması 11:25 İki ve Tek Kutuplu Modülasyonda Dalgalanma 12:12 Biçim Çarpanı ve Ek Kayıp 13:00 Dış Bobin mi, Yüksek Frekans mı? 13:41 Örnek 3: Tristör Köprüsüyle Ayarlı Hız 14:18 Gecikme Açısı ve Komütasyon Düşümü 15:16 Boştaki Hız ve Hız Düşüşü 15:57 Düşük Hızda Güç Faktörü ve Fren 16:54 Ne Yaptık? 17:23 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders Asenkron motor sürücüleri I: temel çalışma, eşdeğer devre, stator frekansı ve gerilimiyle hız denetimi (V/f), düşük frekansta gerilim artırma, frenleme (Bölüm 14) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 13 §13-6 … 13-7 (kitap s. 383–396) (konu sırası ve sınırlar). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin otuz dördüncü dersi.
Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.