Tesis Planlama ve Tasarımı #03 | Yerleşim Türleri: Hacim Karar Verir (P–Q Analizi)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir atölye sekiz farklı parça üretiyor. Hangisine üretim hattı kurulur, hangisi hücreye, hangisi atölyeye gider? Tesis Planlama ve Tasarımı serisinin üçüncü dersinde yerleşim türlerini görüyor ve P–Q (ürün–miktar) analiziyle bu sınav sorusunu her bölmeyi ve her toplamayı tek tek yaparak çözüyoruz. Bu derste: - Dört yerleşim türü: ürün (hat), süreç (atölye), grup teknolojisi (hücre) ve sabit konum; akış desenleri ve her türün artısı, eksisi. - Mantık: karar çeşit sayısına değil hacme bakar. Yüksek hacimli az çeşit hat ister, düşük hacimli çok çeşit atölye. - En sık hata: parça türü sayısına bakmak. İki parça türlerin yüzde 25'i ama hacmin yüzde 70'i. - Örnek 1 (sınav sorusu, a, b, c): sekiz parça, yıllık 160 bin adet. Azalan sıra, paylar (mil yüzde 40, flanş yüzde 30) ve kümülatif pay (40, 70, 80, 87.5 … 100). Eğrinin kırıldığı yerden bölme: mil ve flanş hat, burç ve kapak hücre, kalan dört parça atölye. Günlük adet ve takt süresi: mil 320 parça, 1.5 dakika; flanş 240 parça, 2 dakika; braket günde 10 parça, 48 dakika (hat kurulursa çoğu zaman boş kalır). - Prosedür: sırala ve topla, pay ve kümülatif pay, eğriyi böl (hat, hücre, atölye), takt ile sağla. - Örnek 2 (kısa varyant): braketin akış süreci şeması. 3 işlem, 1 kontrol, 4 taşıma (130 m), 3 bekleme, 2 depolama; toplam 80 dakikanın yalnız 20 dakikası, yani yüzde 25'i değer katıyor; bekleme 45 dakika. - Kural: çeşit değil hacim — dik baş hat, orta hücre, uzun kuyruk atölye. Bölümler: 0:00 Kapak 0:03 Geçen ders ve makineleri nasıl dizeriz? 0:43 Yerleşim türleri ve akış desenleri 2:17 En sık hata: tür sayısına bakmak 2:57 Örnek 1: soru ve prosedür 3:52 (a) Sırala, topla, pay ve kümülatif pay 5:35 (b) Eğriyi böl: hat, hücre, atölye 6:38 (c) Günlük adet ve takt süresi 7:52 Örnek 2: akış süreci şemasının özeti 9:16 Ne yaptık? Yöntem geri sayımı 9:35 Kural ve sıradaki ders Sıradaki ders: akış verisi — hangi bölüm hangisine ne kadar yük gönderiyor, sayıyla ve sözle. Kaynak kitap: S. S. Heragu, Facilities Design, 4. baskı (CRC Press, 2016), Bölüm 3.3.1–3.3.3 ve 5.5.3 (P–Q analizi). Konu sırası, tanımlar ve formüller kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. Endüstri Mühendisliği öğrencileri için Tesis Planlama ve Tasarımı serisinin üçüncü dersi. Ön koşul: yüzde hesabı.