Tıbbi Farmakoloji #19 | Antipsikotik İlaçlar: Bir Kilit, Dört Kapı
Antipsikotik İlaçlarEğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
Tek bir ilaç beyinde tek bir reseptörü, dopaminin D2 reseptörünü tıkıyor; ama dört yerde dört ayrı sonuç çıkıyor: halüsinasyon azalıyor, kaslar kasılıyor, bulantı kesiliyor, prolaktin yükseliyor. Hangisi istenen etki, hangisi bedel; yeni kuşak ilaçlarda titreme neden daha az? Bu derste antipsikotikleri "istenen etki de bedel de D2'yi hangi yolda ve ne kadar sıkı tuttuğundan gelir" kuralıyla kuruyor; birinci ve ikinci kuşak ilaçları, striatumdaki dopamin–asetilkolin terazisini ve reseptör parmak izini sınav sorularıyla çözüyoruz. Bu derste: - Şizofreni ve dopamin: pozitif ve negatif belirtiler, dopamin yolları - Zihinsel model: bir kilit, dört kapı (mezolimbik yol, nigrostriatal yol, kemoreseptör tetik bölge, hipofiz) - Üç klasik yanlış: potens etkinlik değildir, ikinci kuşak yan etkisiz değildir, antikolinerjik her hareket bozukluğuna iyi gelmez - Sınav sorusu 1: striatumun terazisi (sıkı D2 blokajı, antikolinerjik etki, reseptör artışı ve tardif diskinezi) - İlaç kuşakları: potens, sıkı ve gevşek bağlanma - İkinci kuşağın reseptör desenleri: klozapin, risperidon, olanzapin, ketiapin, aripiprazol (kısmi agonist) - Etkiler ve yan etkiler: kapılar, parmak izi (muskarinik, alfa, H1), metabolik etkiler, QT, nöbet eşiği - Farmakokinetik: dağılım, CYP izoenzimleri, etkin metabolitler - Sınav sorusu 2: altı ilaç, üç soru bağlanma ve parmak izi tablosu - Sıra sizde: üç şıklı soru - Ne yaptık? Tek kural Bölümler: 0:00 Tek İlaç, Dört Sonuç: Hangisi Bedel? 1:09 Şizofreni ve Dopamin 1:40 Zihinsel Model: Bir Kilit, Dört Kapı 2:14 Üç Klasik Yanlış 2:51 Örnek 1: Striatumun Terazisi 6:11 İlaç Kuşakları ve Potens 6:46 İkinci Kuşağın Reseptör Desenleri 7:26 Etkiler ve Yan Etkiler 8:40 Farmakokinetik 9:05 Örnek 2: Altı İlaç, Üç Soru 11:25 Sıra Sizde: Üç Şıklı Soru 12:57 Ne Yaptık? 13:23 Tek Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste epilepsi ilaçlarına geçiyoruz; sodyum kanalları ve GABA sahneye çıkıyor. Kaynak kitap: Karen Whalen (ed.), Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology, 6. baskı (Wolters Kluwer, 2015), Bölüm 11 (s. 147–156); Türkçe terimler: Goodman ve Gilman'ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı, 2. baskı (Güneş Tıp Kitabevleri, 2017). Tanımlar kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir; videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur, ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur; ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Tıp, eczacılık ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Farmakoloji serisinin 19. dersi.
Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.