Güç Elektroniği #37 | PWM-VSI Sürücüler: Harmonikler, Güç Faktörü, Frenleme, Hız Denetimi

Motor Sürücüleri (Motor Drives)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sahadaki asenkron motor sürücülerinin çoğu darbe genişlik modülasyonlu gerilim kaynaklı eviricidir (PWM-VSI). Bu derste bu sürücünün yapısını kuruyoruz: diyot köprüsü, küçük DC bara kondansatörü ve sinüs-üçgen karşılaştırmalı PWM evirici; genlik ve frekans modülasyon oranlarını (m_a, m_f) tanımlıyoruz. Harmoniklerin anahtarlama frekansının çevresine (m_f ± 2) itildiğini, motor akımının neredeyse sinüs olduğunu ama demir kayıpları yüzünden motorun yüzde 5–10 büyük seçildiğini görüyoruz. Diyot doğrultucunun şebekeden harmonikli akım çektiğini, yer değiştirme güç faktörünün 1'e yakın olduğunu tartışıyoruz. Frende enerjinin DC baraya döndüğünü, kondansatörün bunu alamadığını; çözümün fren direnci ya da şebekeye geri besleme olduğunu hesaplıyoruz. Hız ölçmeden denetimi (rampa, akım sınırı, kayma kompanzasyonu, gerilim artırımı, senkron PWM'de m_f basamakları) ve alan yönlendirmeli asenkron servo sürücünün fikrini görüyoruz. Üç sınav tipi soruyu adım adım çözüyoruz. Bu derste: - PWM-VSI yapısı: diyot köprüsü + küçük DC bara kondansatörü + PWM evirici; V_LL1 = 0.612 · m_a · V_d - Baskın harmonikler m_f ± 2 sırasında; m_f hat geriliminde yok olur - Örnek 1: m_a = 1, m_f = 21 → V_d 540 V, temel ≈ 330 V; 950 ve 1150 Hz'de ≈ 105 V; akımlar ≈ 1.97 A ve 1.63 A; bakır kaybı 54 W (kare dalganın ≈ 6.3'te biri); motor 15 kW - Harmonik akımı küçük ama demir kaybı büyük: standart motor yüzde 5–10 büyük seçilir - Giriş akımı harmonikli; yer değiştirme güç faktörü ≈ 1, toplam güç faktörü 1'in altında - Frenleme: diyot köprüsü ters akım geçirmez; dinamik fren direnci ya da rejeneratif dört bölgeli ön uç - Örnek 2: 1 kg·m², 1440 d/dk → 0 (4 s): ≈ 11400 J, tepe 5700 W; kondansatör yalnız 198.4 J (≈ 57'de bir); direnç en çok 86 Ω → 82 Ω, sürekli 190 W - Hız denetimi: rampa sınırlayıcı, akım sınırı, bara gerilim sınırı, kayma kompanzasyonu, gerilim artırımı, senkron PWM - Örnek 3: 900 d/dk hedefi: P_ag 4050 W → 43 N·m → kayma 1 Hz; kompanzasyonsuz 870 d/dk, kompanzasyonla 31 Hz ve ≈ 257 V; m_f = 33 (1023 Hz) - Asenkron servo: alan yönlendirmeli denetim, rotor direnci sıcaklıkla yüzde 40 değişir, uyarlamalı denetim - En sık hatalar: demir kaybını unutmak, fren enerjisini kondansatöre bırakmak, kayma hızını frekansa çevirmeden eklemek Bölümler: 0:00 Konveyör Sürücüsünün Üç Şikâyeti 0:34 Kaynak Kitap ve Konunun Haritası 0:53 PWM-VSI Yapısı, m_a ve m_f 1:35 PWM Harmoniklerinin Motora Etkisi 2:11 Giriş Akımı ve Güç Faktörü 2:40 Elektromanyetik Frenleme 3:17 Mantık: Vana, Depo, Musluk 3:46 Hız Denetimi: Rampa ve Akım Sınırı 4:13 Kayma Kompanzasyonu ve Gerilim Artırımı 4:50 Asenkron Servo Sürücü 5:17 Üç Klasik Tuzak 5:39 Örnek 1: PWM Harmonikleri Sınav Sorusu 6:19 (a) Bara ve Temel Gerilim, (b) Baskın Harmonikler 7:07 (c) Harmonik Gerilim ve Akımlar 7:50 (d) Kayıp Kıyası, (e) Motor Seçimi 8:44 Örnek 2: Fren Direnci 9:21 (a) Enerji, (b) Tepe Fren Gücü 10:11 (c) Kondansatör Neden Yetmez 10:53 (d) Direnç Değeri, (e) Sürekli Güç 11:36 Örnek 3: Kayma Kompanzasyonu 12:17 (a) Frekans, (b) Moment Tahmini 13:04 (c) Kayma ve Gerçek Hız 13:41 (d) Kompanzasyon ve Gerilim, (e) m_f Seçimi 14:34 Ne Yaptık? 15:00 Akılda Kalsın ve Sıradaki Ders Bölüm 14'ün devamı: kare dalga gerilim kaynaklı evirici ve akım kaynaklı evirici (CSI) sürücüler, değişken frekanslı sürücülerin karşılaştırılması (§14-8 … 14-10) Kaynak kitap: Mohan, Undeland, Robbins — Power Electronics: Converters, Applications, and Design, 3. baskı — Bölüm 14 §14-7 (kitap s. 419–424) (konu sırası ve sınırlar). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Güç Elektroniği serisinin otuz yedinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.