Makine Elemanları #18 | Ön Yükleme, Dış Yük ve Sıkma Momenti

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Kapak flanşımızdaki cıvatayı 52.5 kilonewtonla sıktık. Şimdi bağlantıyı dışarıdan 8 kilonewtonla çekelim. Cıvatanın kuvveti ne kadar artar: 8 kilonewton mu? Hayır; yalnız yaklaşık 1.6 kilonewton. Kalanı flanşlardaki sıkışmayı azaltır. Çekme kuvvetini çok büyütürsek flanşlar ayrılır ve bütün yük cıvataya biner. Bugün ön yüklemeyi, dış yükü ve sıkma momentini öğreniyoruz. Bu derste: - Cıvatanın Dayanımı: Önce cıvatanın dayanımı. Cıvatalar dayanım sınıfıyla işaretlenir. - Ön Yük: Sökülüp yeniden takılacak bağlantılarda ön yük, ispat yükünün yüzde 75'i alınır; kalıcı bağlantılarda yüzde 90'ı. - Dış Yük Nasıl Paylaşılır?: Dış yük gelince ne olur? Cıvata ve flanşlar aynı miktar uzar; yük, rijitlikleri oranında paylaşılır. - Bağlantı Diyagramı: Bunu bir grafikle düşünelim: yatay eksende uzama, düşey eksende kuvvet. Sıkarken cıvata eğik bir doğru boyunca uzar; flanşlar ise yaklaşık dört kat daha dik bir doğru boyunca kısalır. - Flanşların Payı: Flanşlara düşen pay yüzde 80: yaklaşık 6.4 kilonewton. Ama bu kuvvet flanşları çekmez, yalnız sıkışmalarını azaltır. - Üç Güvenlik Ölçüsü: Üç güvenlik ölçüsü var. Akmaya karşı: ispat yükü bölü cıvata kuvveti, 70 bölü 54.1, yaklaşık 1.29. - Sıkma Momenti: Bu ön yükü nasıl sağlarız? Sıkma momenti, tork katsayısı çarpı ön yük çarpı çap. Sürtünme katsayıları 0.15 civarındayken tork katsayısı, cıvata boyutundan bağımsız olarak yaklaşık 0.2'dir. - Tork İyi Bir Gösterge Değil: Ama tork, ön yükün iyi bir göstergesi değildir. Kaplamasız bir cıvatayı yanlışlıkla 126 newton metreyle sıkarsak ön yük yalnız yaklaşık 35 kilonewton olur: hedefin üçte ikisi. - Uzama ve Somun Açısı: Uzamayı hesaplayalım: ön yük bölü cıvata rijitliği, 52.5 bölü 593, yaklaşık 88 mikrometre. Bölümler: 0:00 Cıvatanın kuvveti ne kadar artar: 8 kilonewton mu? 0:29 Cıvatanın Dayanımı 0:56 Ön Yük 1:18 Dış Yük Nasıl Paylaşılır? 1:52 Bağlantı Diyagramı 2:18 Flanşların Payı 2:36 Üç Güvenlik Ölçüsü 3:13 Sıkma Momenti 3:41 Tork İyi Bir Gösterge Değil 4:04 Uzama ve Somun Açısı 4:32 Üç Tuzak 4:54 Özet ve Sıradaki Ders Sırada kaynaklı bağlantılar var. Kaynak kitap: R. G. Budynas, J. K. Nisbett, Shigley's Mechanical Engineering Design, 10. baskı (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Makine Elemanları serisinin on sekizinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.