Makina Teorisi #04 | Ters Çevirme ve Grashof Koşulu: Hangi Çubuk Tam Tur Döner?

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Duvarda üç özdeş çubuk seti var: 40, 120, 90 ve 110 milimetre. Açılıştaki 3D animasyonda tek fark hangi çubuğun duvara sabitlendiği: solda kısa çubuk tam tur dönüyor, ortada iki komşusu da dönüyor, sağda yalnızca bağlantı çubuğu tam tur atıyor. Aynı parçalar, bambaşka hareketler. Bunu çizmeden bilmek için bir toplama ve bir karşılaştırma yeter. Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Ters çevirme: zincirde başka bir uzvu sabitlemek; dört uzuvlu zincirin dört ters çevirmesi. Krank-biyelde: motor ve pompa, Whitworth hızlı dönüş, kızağın saf dönmesi, el pompası - Grashof koşulu S + L ≤ P + Q: setimizde 40 + 120 = 160, 90 + 110 = 200 → 160, 200'den küçük: Grashof. Sonuç bağlama sırasına bağlı değil. Toplanabilme şartı: 120, 40 + 90 + 110 = 240'tan kısa - Sabitlenen uzuv hareketi belirler: kısa uzvun komşusu sabit → krank-külbütör; kısa uzvun kendisi → çift krank; karşısı → çift külbütör - Grashof olmayan set 60, 140, 70, 100: 200, 170'ten büyük → hangi uzuv sabitlenirse sabitlensin üçlü külbütör (araba süspansiyonu gibi kısa, yumuşak salınımlar) - Özel durum S + L = P + Q: 50, 100, 50, 100 paralelkenarı (150 = 150); değişim noktaları, ikinci paralelkenarla çözüm (lokomotifte 90° kaydırma), dönmeden öteleyen bağlantı çubuğu - Dört çubuğun kılıkları: sonsuz uzun külbütör = kızak, krank-biyel bir dört çubuktur; İskoç boyunduruğu (r = 40 mm → strok 2 · 40 = 80 mm); kam ve itici - Kesikli hareket: 4 yuvalı Cenevre çarkı 90° döner, 270° bekler; 60 dev/dk'da 0.25 s dönme, 0.75 s bekleme; cırcır - Üç klasik tuzak: en uzun çubuğun döneceğini sanmak, Grashof çıktı diye hep krank-külbütör beklemek, değişim noktalarını unutmak Bölümler: 0:00 Aynı çubuklar, üç farklı hareket 0:38 Ters çevirme 1:08 Grashof koşulu 1:51 Hareketi sabitlenen uzuv belirler 2:43 Özel durum: paralelkenar 3:29 Dört çubuğun kılıkları 3:59 Kesikli hareket: Cenevre 4:38 Üç tuzak 5:05 Özet ve sıradaki ders Sıradaki ders: istenen hareketi veren dört çubuğu cetvel ve pergelle bulmak — grafik sentez. Kaynak kitap: Robert L. Norton, Design of Machinery, 2. baskı — Bölüm 2, §2.9–2.13 (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine, Mekatronik, Endüstri ve Uçak Mühendisliği öğrencileri için Makina Teorisi serisinin dördüncü dersi.