Zemin Mekaniği #26 | Yanal Basınç Diyagramları: Sürşarj, Yeraltı Suyu ve Eğimli Dolgu

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: 6 metrelik bir duvarın arkasında kum var, içsel sürtünme açısı 30°. Dolgunun üstünde 15 kPa sürşarj, yeraltı suyu üstten 2 metre aşağıda; kumun birim hacim ağırlığı suyun üstünde 18, altında doygun 19 kN/m³. Basınç diyagramı nasıl çizilir, duvara gelen toplam kuvvet nedir? Bu derste sürşarjın, suyun ve eğimli dolgunun aktif basıncı nasıl değiştirdiğini görüyor ve bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan çözüyoruz. Bu derste: - Dalgıç sezgisi: suyun basıncı her yöne aynıdır, bu yüzden su basıncı Ka ile küçülmez; taneler yükü yönlere göre farklı dağıtır (Ka). Sürşarj her derinliğe aynı ek düşey gerilmeyi ekler. - Diyagramı katman katman kurmak: düşey efektif gerilme → Ka ile aktif efektif basınç → su basıncını olduğu gibi ekle → kuvvet, diyagramın alanı. - Klasik yanlış: su basıncını da Ka ile çarpmak; tabanda 40 yerine 13.3 kPa, su kuvveti 80 yerine 26.7 kN/m çıkar, güvensiz. - Soru 1: σ′o = 15 / 51 / 87 kPa (z = 0, 2, 6 m); σ′a = 5 / 17 / 29 kPa; su 40 kPa, tabanda toplam 69 kPa; Pa = 22 + 92 + 80 = 194 kN/m; dolgu drenajlı olsaydı 138 kN/m. - Soru 2 (kısa varyant): yatayla 10° eğimli kuru dolgu: Ka ≈ 0.35, Pa = 113.4 kN/m, yatay bileşeni yaklaşık 111 kN/m (yatay dolguya göre yaklaşık yüzde 3 fazla). Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Sürşarj ve Su ile Duvar 0:45 Dalgıç Sezgisi: Su Her Yöne Aynı Basar 1:17 Basınç Diyagramı Nasıl Kurulur? 1:58 Kapsam Haritası 2:11 Klasik Yanlış: Suyu Ka ile Çarpmak 2:34 Soru 1: 6 m Duvar, Sürşarj, Yeraltı Suyu (a, b, c, d) 3:22 (a) Düşey Efektif Gerilme, (b) Aktif Basınç ve Su 4:18 (c) Toplam Kuvvet, (d) Drenajlı Dolgu 5:40 Soru 2 (Kısa Varyant): Eğimli Dolgu 6:39 Ne Yaptık? 7:04 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste pürüzlü duvarda Coulomb kamasını ve depremde yanal basıncı göreceğiz. Kaynak kitap: B. M. Das, K. Sobhan, Principles of Geotechnical Engineering, 9. baskı, §13.9–13.11. Konu sırası ve problem tipleri kitaptan alındı; sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Zemin Mekaniği serisinin yirmi altıncı dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.