Çelik Yapılar #17 | Dışmerkez Birleşimler: Bulon Grubu ve Kaynakta Kesme

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: kolon başlığına altı M20, 10.9 sınıfı bulonla bağlanmış 12 mm'lik konsol levhası; bulonlar iki sütun, üç sıra. Yük bulon grubunun merkezinden 200 mm uzakta: sabit 60, hareketli 70 kN. En çok yüklenen bulon yeterli mi? Bu derste dışmerkez yüklü bulon gruplarını ve kaynakları elastik yöntemle çözüyor, bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan hesaplıyoruz. Bu derste: - Anahtar sezgisi: anahtarı ucundan tutunca somun döner, kol uzadıkça döndürme büyür. Dışmerkez yük de levhayı bulon grubunun merkezi çevresinde döndürür; merkezden uzak bulon dönme payından en çok alır. - Elastik yöntem: yükü grubun ağırlık merkezine taşı, M = P·e ekle; doğrudan pay P / n, burulma payı pmx = M·y / Σ(x² + y²), pmy = M·x / Σ(x² + y²); bileşenler toplanır, en büyük bileşke kritik bulondur. Yöntem güvenli taraftadır; daha kesini anlık dönme merkezi yöntemidir. Kaynakta aynı adımlar birim kalınlıklı çizgiyle, J = Ix + Iy. - Klasik yanlış: yükü bulon sayısına eşit bölmek; bulon başına 30.7 kN bulunur, kritik bulon ise 99.5 kN taşır (yaklaşık 3 katı). - Soru 1: Pu = 72 + 112 = 184 kN, M = 36800 kNmm; doğrudan pay ≈ 30.7 kN; Σ(x² + y²) = 21600 + 25600 = 47200 mm²; köşede pmx ≈ 62.4, pmy ≈ 46.8 kN; yük tarafındaki iki köşe bulonu (sağ üst ve sağ alt, simetrik) √(62.4² + 77.5²) ≈ 99.5 kN; kesme dayanımı ≈ 106.0 kN (kullanım 0.94), ezilme ≈ 185.8, kenarda ≈ 134.7 kN: yeterli. - Soru 2 (kısa varyant): aynı yük, iki düşey köşe kaynağı (x = ±60, 240 mm): f1 ≈ 383.3 N/mm; Ix = 2304000, Iy = 1728000, J = 4032000 mm³; köşede f2x ≈ 1095.2, f2y ≈ 547.6; fv ≈ 1437.4 N/mm; φ 0.60 FE = 225 N/mm²; kaynak kalınlığı a ≥ 6.39 → 7 mm. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Bulonlar Yükü Eşit mi Paylaşır? 0:52 Anahtar Sezgisi 1:12 Elastik Yöntem 1:52 Kapsam Haritası 2:02 Klasik Yanlış: Yükü Eşit Bölmek 2:16 Soru 1: Bulonlu Konsol Levha (a, b, c, d) 3:01 (a) Yük ve Moment, (b) Paylar 4:03 (c) Kritik Bulon, (d) Kesme ve Ezilme 5:18 Soru 2 (Kısa Varyant): Dışmerkez Kaynak 6:40 Ne Yaptık? 7:01 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste moment aktaran birleşimleri ve kolon berkitmelerini göreceğiz. Kaynak kitap: W. T. Segui, Steel Design, 6. baskı (Cengage, 2018), Bölüm 8.1–8.2 ve 8.4; Türkiye uygulaması: ÇYTHYE 2016, 13.3.9 ve Tablo 13.7 (bulon kesme dayanımı), 13.3.13 (ezilme), 13.2.4 ve Tablo 13.5 (köşe kaynağı). Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan ve yönetmelikten alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Çelik Yapılar serisinin 17. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.