Elektrik Makineleri #14 | İki Alanın Torku, Kayıplar, Verim ve Regülasyon

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Geçen derste dönen alanın duran bobinde gerilim indüklediğini gördük. Bugün alternatif akım makinelerinin temelini bitiriyoruz. Açılışta 3D animasyonda geçen dersin makinesini generatör olarak çalıştırıyoruz: rotoru dışarıdan döndürüyoruz, statorun üç bobinine üç lamba bağlı. Anahtar kapanınca lambalar yanıyor, statorun da alanı oluşuyor ve rotoru döndürmek zorlaşıyor. Bu karşı tork nereden geliyor, ve rotora verdiğimiz gücün ne kadarı lambalara ulaşıyor? Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - İki alanın torku: τ = k · B_R · B_S · sin(açı); rotor akımının kendi alanı; iki alan hizalanmak ister - Sayılarla: 0.5 T ve 0.3 T, 90° → 0.15 k; toplam alanla: √0.34 ≈ 0.583 T, δ ≈ 30.96°, yine 0.15 k - Torkun yönü: dönüşe karşıysa generatör, dönüşle aynıysa motor - Sargı yalıtımı: NEMA B, F, H; 40 °C ortamda 120, 145, 165 °C - Gücün yolu: giriş, kaçak, mekanik, çekirdek, dönüşen güç, bakır, çıkış; 400 V, 40 A, 0.8 → ≈ 22170 W - Dört kayıp: bakır 720 W, çekirdek 500 W (∝ B², n^1.5), mekanik 300 W (∝ n³), kaçak ≈ 222 W; boşta dönme kaybı 800 W - Verim: 22170 / 23912 ≈ %92.7; 1500 dev/dk, ≈ 157.08 rad/s; uygulanan ≈ 152.2 N·m, indüklenen ≈ 145.7 N·m - Gerilim regülasyonu (420 → 400 V): %5; hız regülasyonu (1480 → 1440 dev/dk): ≈ %2.78; üç tuzak Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:32 Generatörü Yükleyelim 1:05 İki Alan, Bir Tork 1:50 Sayılarla Tork 2:49 Motor mu, Generatör mü? 3:20 Sargı Yalıtımı ve Sıcaklık 4:06 Gücün Yolu 4:50 Dört Kayıp 5:48 Verim ve Torklar 6:50 Gerilim ve Hız Regülasyonu 7:29 Üç Tuzak 7:59 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste senkron generatörün içine giriyoruz: yapısı, dönme hızı ve içinde indüklenen gerilim. Kaynak kitap: Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5. baskı — Bölüm 3.5–3.8 (ve 3.9 özeti) (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Elektrik Makineleri serisinin on dördüncü dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.