Temel Mühendisliği #02 | Temel Çeşitleri: Tekil, Şerit, Birleşik, Radye, Kazık ve Fore Kazık

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir parselin tam kenarına bina yapıyoruz. Açılıştaki 3D animasyonda kenar kolonun merkezi parsel sınırına yalnız 0.3 m uzakta; 2 m'lik kare tekil temeli kolonun altına ortalarsak temel komşu parsele 0.7 m taşıyor. Çözüm: kenar kolonu içerideki kolonla tek bir uzun temelde birleştirmek, yani birleşik temel. Bu derste temel çeşitlerini tek tek tanıyor, bir birleşik temeli adım adım boyutlandırıyor ve radye ile tekil temel arasında sayılarla karar veriyoruz. Bu derste: - Sığ temel tanımı (Terzaghi: derinlik genişlikten büyük değil; sonra 3–4 katına kadar), tekil ve şerit temel. - Birleşik temel türleri: dikdörtgen, trapez ve bağ kirişli temel; hangisi ne zaman kullanılır. - Dikdörtgen birleşik temel kuralı: kolon yüklerinin bileşkesi temelin ağırlık merkezinden geçmeli. Alan, bileşkenin konumu, boy ve genişlik adım adım. - Örnek: 600 kN ve 900 kN kolonlar, 4.5 m aralık, sınıra 0.3 m, q_net(all) = 150 kPa → A = 10 m², X = 2.7 m, L = 6 m, çıkıntı 1.2 m, B = 1.67 → 1.7 m; kontrol ≈ 147 kPa ≤ 150 kPa. - Radye temel ve türleri; tekil temeller alanın yarısını geçerse radye genellikle daha ekonomiktir. Kazıklı radye. - Sayılarla karar: 20 × 30 m bina, 20 kolon × 1200 kN. q_all = 150 kPa'da tekil temeller alanın %27'si; q_all = 60 kPa'da %67'si → radye, basınç 40 kPa. - Kazık ne zaman gerekir (beş durum), kazık türleri (çelik, prefabrik beton, yerinde dökme, ahşap) ve fore kazık. - Seçim yol haritası ve üç tuzak: birleşik temeli kolonların ortasına koymak (bileşke 0.45 m kaçar), bileşkeyi yanlış yükle hesaplamak (çıkıntı −0.6 m), yarı kuralını kesin sınır sanmak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:29 Parsel Sınırındaki Kolon 0:59 Sığ Temeller: Tekil ve Şerit 1:27 Birleşik Temeller 1:54 Dikdörtgen Birleşik Temel: Kural 2:25 Örnek: Dikdörtgen Birleşik Temel 3:14 Radye Temel 3:49 Radye mi, Tekil mi? 4:26 Kazık Ne Zaman Gerekir? 5:05 Kazık Türleri ve Fore Kazık 5:46 Seçim Yol Haritası 6:15 Üç Tuzak 6:53 Özet Hangi temeli seçeceğimizi zemin söyler; bir sonraki derste arazi keşfini göreceğiz: sondaj, numune alma ve yeraltı suyu. Kaynak kitap: B. M. Das, Principles of Foundation Engineering, 8. baskı (Cengage, 2016), Bölüm 4.1–4.3, 8.1–8.3, 9.1–9.2 ve 10.1–10.2. Konu sırası, tanımlar ve kazık türlerinin genel aralıkları kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Temel Mühendisliği serisinin ikinci dersi. Ön koşul: Zemin Mekaniği dersimiz ve bu serinin ilk dersi.