Statik #16 | Kuru Sürtünme III: Kama, Vida ve Kayış

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir halatı sabit bir çubuğun üstünden geçirelim ve ucuna 500 newtonluk bir yük asalım. Halat çubuğa yarım tur sarılıyken öbür ucu tutmakta zorlanıyoruz; yük kayıp iniyor. Şimdi halatı çubuğa bir buçuk tur saralım: aynı yükü artık hafif bir çekişle tutabiliyoruz. Gemiciler bunu yüzyıllardır bilir. Bugün sürtünmenin işimize yaradığı üç düzenek: kama, vida ve kayış. Bu derste: - Kama: Kama, eğik yüzlü küçük bir parçadır. Küçük bir itişi, ona neredeyse dik, çok daha büyük bir kuvvete çevirir. - Sürtünme Açısı ve Kamanın İki Yüzü: Sürtünmeli bir yüzeyin tepkisi, normalden sürtünme açısı kadar yatar ve kaymaya karşı koyacak yöne eğilir. - Kamayı İtmek: Makine yalnız yukarı çıkabildiği için üst tepki düşeyden 10 artı 14, yani 24 derece yatar. - Kendiliğinden Kilitlenen Kama: Peki itişi bırakınca kama geri fırlar mı? Kamayı çıkarmak istersek sürtünmeler ters döner; üst tepki bu kez 14 eksi 10, yani 4 derece yatar. - Vida: Sarılmış Bir Kama: Vida, bir silindirin etrafına sarılmış bir kamadır. - Vidalı Pres: Bir vidalı preste 6000 newtonluk sıkma kuvveti isteyelim. Ortalama yarıçap 8 milimetre, hatve 4 milimetre. - Kilitli Vida: Kolu bırakınca pres gevşer mi? Sürtünme açısı 8.5 derece, helis açısı 4.6 dereceden büyük; vida kendini kilitler. - Kayış ve Halat: Şimdi kayış ve halat. Sabit bir tamburun üstünden geçen bir kayış kaymaya zorlanırken, gerilme temas boyunca artar. - Çubuğa Sarılan Halat: Kancadaki çubuğa dönelim: katsayı 0.3, yük 500 newton. Yarım tur, pi radyan: üs 0.3 çarpı pi, yaklaşık 0.94; çarpan yaklaşık 2.57. Bölümler: 0:00 Kuru Sürtünme III: Kama, Vida ve Kayış 0:27 Kama 0:47 Sürtünme Açısı ve Kamanın İki Yüzü 1:08 Kamayı İtmek 1:39 Kendiliğinden Kilitlenen Kama 2:06 Vida: Sarılmış Bir Kama 2:26 Vidalı Pres 3:09 Kilitli Vida 3:33 Kayış ve Halat 4:01 Çubuğa Sarılan Halat 4:33 Üç Tuzak 4:52 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste yeni bir bölüme geçiyoruz: ağırlık merkezi ve kütle merkezi. Kaynak kitap: R. C. Hibbeler, Engineering Mechanics: Statics, 14. baskı (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Statik serisinin on altıncı dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.