Su Kaynakları #04 | Su Temini, Talep, Kuraklık ve Rezervuar Kapasitesi

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda ilk dersin vadisi, barajı ve şehri var; şehre giden boru bütün yıl aynı suyu çeker. İlkbaharda göl dolar ve dolusavaktan su aşar, yazın nehir söner ve göl sonbaharda en alt seviyeye iner, kışın yeniden dolar. Bu derste su teminini, talebi, kuraklığı ve böyle bir yılı atlatmak için rezervuarın ne kadar büyük olması gerektiğini öğreniyoruz. Bu derste: - Su temini ve bölgesel sistemler; GAP: 22 baraj, 19 hidroelektrik santral, 1.7 milyon ha sulama, Atatürk Barajı. - Talep ile ihtiyacın farkı; fiyat esnekliği η = (Δd/d)/(ΔP/P). - Özgün örnek: 120 hm³/yıl'lık şehir, η = 0.4, fiyat +%25 → talep −%10 → 108 hm³/yıl. - Kuraklık türleri (meteorolojik, tarımsal, hidrolojik, ekonomik) ve üç yönetim yolu: talep azaltma, sistem iyileştirme, acil kaynaklar. - Rezervuar hacim bölgeleri (ölü, aktif, taşkın hacmi); güvenilir verim ve akış-süre eğrisi. - Kütle eğrisi (Rippl 1883) ve ardışık tepe yöntemi: K_t = maks(0, R − Q + K_t−1). - Özgün örnek: aylık girişler toplam 136 hm³, çekim 10 hm³/ay → K haziranda 5, kasımda 35 → gereken aktif hacim 35 hm³. - Özgün örnek: kuraklık yılında girişler %30 az; toplam 95.2 hm³, yıllık çekim 120 hm³'ün altında kalır → sonlu hacim yok; çekim en çok 7.93 hm³/ay (≈ %21 kısıntı). - Üç tuzak. Bölümler: 0:00 Geçen Dersten Bugüne 0:19 Bir Bakış: Bir Barajda Bir Yıl 0:43 Su Temini 1:07 Talep ve Fiyat 1:37 Kuraklık 2:07 Rezervuar Hacmi 2:32 Kütle Eğrisi 2:54 Ardışık Tepe Yöntemi 3:21 Örnek: Gereken Aktif Hacim 4:02 Örnek: Kuraklık Yılı 4:32 Üç Tuzak 4:56 Özet Bir sonraki derste hidroelektriği göreceğiz. Kaynak kitap: L. W. Mays, Water Resources Engineering, 2. baskı (Wiley, 2010), Bölüm 11.4–11.7. Kitap ABD birimleriyle (ac-ft) ve gerçek bir akım kaydıyla çalışır; derste SI (hm³) ve özgün bir yıl kullanıldı. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Su Kaynakları serisinin 4. dersi. Ön koşul: Hidrolik ve Akışkanlar Mekaniği temelleri.