Fizyoloji #15 | Dolaşıma Genel Bakış: Basınç, Akım ve Direnç, Ohm ve Poiseuille Yasaları

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bu seri Guyton'un bölüm sırasını izler; aradaki dersler hazırlandıkça yerine eklenecek. Kalbin elektriği bitti; şimdi pompanın ittiği kanın yolu. Dolaşım ünitesinin ilk dersinde bütün damar sistemini bir şehrin su şebekesine benzetiyoruz: pompa istasyonu kalp, ana boru aort, mahalle vanaları arteriyoller, damlatma boruları kılcallar, depo venler. Kan neden akar, akımı en çok ne değiştirir? Üç sınav sorusunu adım adım çözüyoruz: aorttan saniyede kaç mililitre kan geçer ve kan kılcalda neden bu kadar yavaştır; toplam periferik ve pulmoner direnç kaç PRU, seri ve paralel dirençler nasıl toplanır; yarıçap iki katına çıkınca akım neden on altı kat artar? Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: şehrin su şebekesi — pompa (kalp), ana boru (aort), vana (arteriyoller), damlatma boruları (kılcallar), depo (venler); basınç farkı iter, darlık frenler - Dolaşımın bölümleri: sistemik %84, kalp ve akciğer %16; venler %64; aort 120 / 80 (ortalama ≈ 100 mm Hg), kılcal 35 → 10, sağ atriyum ≈ 0; 1 mm Hg = 1,36 cm su - Örnek 1: akım = hız × kesit: 33 cm/s × 2,5 cm² = 82,5 ml/s ≈ 5 000 ml/dk; kılcal kesiti 1 000 kat → 0,33 mm/s; kan kılcalda 1–3 s - Ohm yasası: akım = basınç farkı / direnç; akımölçerler; laminer akım ve parabolik profil, türbülan akım - Örnek 2: toplam periferik direnç 100 / 100 = 1 PRU; pulmoner (16 − 2) / 100 = 0,14 PRU ≈ 1/7; seri dirençler toplanır, paralelde iletkenlikler - Poiseuille yasası, hematokrit (erkek ≈ 42, kadın ≈ 38) ve viskozite (kan suyun 3–4 katı) - Örnek 3 (girişteki soru): yarıçap × 2 → akım × 16; çap × 4 → × 256; viskozite 3 → 10: akım %30 - Otoregülasyona giriş: 70–175 mm Hg arasında doku akımı neredeyse sabit Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: Akım Kaç Kat Artar? 0:22 Yeni Ünite: Dolaşım 1:04 Zihinsel Model: Şehrin Su Şebekesi 2:03 Dolaşımın Bölümleri: Kan Hacmi ve Basınç 2:48 Örnek 1: Kesit Alanı ve Hız 6:25 Ohm Yasası: Akım = Basınç Farkı / Direnç 7:18 Örnek 2: Direnç, Seri ve Paralel 10:54 Poiseuille Yasası, Hematokrit ve Viskozite 11:39 Örnek 3: Yarıçapın Dördüncü Kuvveti 15:24 Otoregülasyona Giriş 15:57 Üç Klasik Yanlış 16:21 Bu derste öğrendiklerimiz 16:47 Kural ve Kapanış Seride sıradaki ders #16: Damarların Gerilebilirliği ve Arteryel ve Venöz Sistemlerin İşlevleri (hazırlandıkça eklenecek). Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 14 (Dolaşım Sistemine Genel Bakış; Basınç, Akım ve Direncin Biyofiziği, s. 169–178). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnek kurguları özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 15. dersi.