Teknik Çizim #20 | İmalat ve Montaj Resimleri: Poz Numarası, Parça Listesi, Antet ve Revizyon

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: üç parçalı bir montajda poz numaralarını yerleştirin ve parça listesini doldurun; sonra bir detay resminde anteti, ölçeği ve revizyonu denetleyin. Açılıştaki 3D animasyonda gövde, burç ve kapak kendi resmine uyuyor, ama cıvata deliğe girmiyor. Neden? Kapaktaki delikler 50 aralıklı, gövdedekiler 60: gövdenin resmi değişmiş, kapağınki eski kalmış. Bu derste: - Mantık: yapım resmi seti kutuda gelen bir mobilya gibidir: detay resmi nasıl yapılır, montaj resmi nasıl birleşir, parça listesi kaç tane der. - Detay resmi görünüş, ölçü, tolerans, malzeme, not ve revizyonu taşır; genelde sayfada tek parça vardır. Montaj resmi parçaları çalışma konumunda, çoğu zaman tek görünüşle gösterir; gizli çizgi ve ölçü yazılmaz (korunacak ölçü hariç). Birlikte kullanılan grup alt montaj olur, üst resimde tek kalemdir. - Poz numarası ve balon (ISO 6433): balonlar düzenli bir sıra ya da sütun oluşturur; kılavuz eğik çizilir, birbirini kesmez; parçanın içinde biterse ucu nokta, kenarında biterse ok olur. - Parça listesi (ISO 7573): poz, ad, adet ve malzeme sütunları; antetin üstünde alttan yukarı doldurulur, yeni kalem en üste eklenir. Standart parçalar (cıvata, somun) çizilmez, adı ve ölçüsüyle listelenir; listede bir montajın adedi yazar. - Montaj kesiti (ISO 128-3:2020): komşu parçalar ters yönde 45 derece, ek parçalar 30 ve 60 derece taranır. Cıvata, somun, mil, kama, pim ve bilye taranmaz. - Antet ve kâğıt (ISO 7200, ISO 5457): en belirgin alan çizim numarasıdır; ölçek ve malzeme de antettedir. A4 genişliği 210, solda 20, sağda 10 mm pay: 210 − 20 = 190, 190 − 10 = 180, antet çerçeveye tam oturur. - Revizyon ve bölge: kutu neyin, kimin, ne zaman ve neden değiştiğini yazar; son harf antette de görünür, değişen yer üçgen ya da daire içinde harfle işaretlenir. Kenardaki harf ve sayılar bölgeyi verir. - Kontrol ve sadeleştirme: kısa bir kontrol listesi; tekrar eden eleman bir kez çizilir, ötekilerde eksen ve 4 × ⌀11 gibi bir not kalır. - Klasik yanlış: dört cıvata için dört detay resmi çizmek; cıvata satın alınır, yalnız listeye girer. İkinci yanlış: değişikliği çizime işleyip antetteki harfi unutmak. - Örnek 1 (yatak bağlantısı: gövde 120 × 40, burç CuSn8, kapak 14, 4 cıvata M10 × 30): (a) 3 detay + 1 montaj = 4 sayfa; (b) numaralar montaj sırasıyla, dört cıvataya tek balon; sütun 40 + 14 = 54, dört balon üç aralık, 54 / 3 = 18, ⌀12 balon sığar; (c) liste alttan yukarı dolar, cıvata adı M10 × 30 ISO 4017; boy 30 − 14 = 16, çelikte en az bir çap (10) yeter; montaja 1 + 1 + 1 = 3 ve 3 + 4 = 7 parça gelir; 25 montajda 25 × 4 = 100 cıvata, listede yine 4; liste 4 + 1 = 5 satır, 5 × 7 = 35 mm, 120 + 30 = 150, A4'e sığar; (d) gövde 45 derece, kapak ters 45, burç 30 derece; 3 × 2 = 6 parça kesiti, 3 yön; kapakta delik ⌀11, cıvata ⌀10, 11 − 10 = 1 boşluk. - Örnek 2 (kapağın detay resmi, ölçek 1:2): dört yanlış: malzeme hücresi boş, görünüş altında 1:1 notu, bölme dairesi 30 × 2 = 60 iken ölçü sayısı 50, antette revizyon A iken kutuda B. Sağlama: 40 × 2 = 80 ve 7 × 2 = 14 tutuyor, ölçek doğru. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Cıvata Deliğe Girmiyor 0:39 Kitap ve Kapsam Haritası 0:57 Mantık: Kutuda Gelen Mobilya 1:22 Detay Resmi 1:38 Montaj Resmi ve Alt Montaj 1:58 Poz Numarası ve Balon 2:19 Parça Listesi 2:40 Montaj Kesiti: Tarama Yönleri 3:03 Antet ve Kâğıt 3:33 Revizyon ve Bölge 3:56 Kontrol ve Sadeleştirme 4:11 Klasik Yanlış: Cıvataya Detay Resmi 4:29 Örnek 1: Yatak Bağlantısı 4:59 (a) Kaç Sayfa? 5:26 (b) Numara ve Balon Sütunu 5:57 (b) Kılavuz Çizgileri 6:20 (c) Parça Listesi 6:53 (c) Boy ve Adet 7:22 (c) A4'e Sığar mı? 7:44 (d) Tarama Yönleri 8:08 (d) Parça Kesiti ve Boşluk 8:32 Örnek 2: Kapağın Detay Resmi 8:50 (a) Antet ve Ölçek 9:17 (b) Görünüş Notu ve Ölçü 9:41 (c) Revizyon 10:03 Ne Yaptık? 10:28 Akılda Kalan Kural Bu blokta kesiti, ölçüyü, toleransı ve vidayı gördük; bugün hepsi tek bir resim setinde birleşti. Artık bir yapım resmini baştan sona okuyabilirsiniz. Kaynak kitap: F. E. Giesecke vd., Technical Drawing with Engineering Graphics, 15. baskı (Pearson, 2016), Bölüm 14 (§14.1–14.13, s. 636–651). Kitap ABD (ANSI) standartlarıyla yazılıdır; derste Türkiye'de kullanılan TS EN ISO standartları adıyla anılır ve birinci açı izdüşümü esas alınır. Konu sırası ve kurallar kitaptan alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Teknik Çizim serisinin 20. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.