Fizyoloji #42 | Hemoglobin, Demir ve Anemiler: Alyuvarın Ömrü ve Yıkımı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bu seri Guyton'un bölüm sırasını izler; aradaki dersler hazırlandıkça yerine eklenecek. Kan fizyolojisi bloğunun ikinci dersi. Alyuvarın içine bakıyoruz: hemoglobin nasıl yapılır, demir nerede durur, yaşlı alyuvar nasıl yıkılır ve hemoglobin azalınca dolaşım ne yapar? Demir döngüsünü bir filo gibi kurup iki sınav sorusunu adım adım çözüyoruz: ilik günde kaç miligram demir kullanır, anemide kalp kaç kat fazla çalışmalı? Bu derste: - Hemoglobin yapımı: süksinil-KoA + glisin → pirol → protoporfirin IX → hem; 2 alfa + 2 beta zincir, her hem bir O₂ bağlar - Demir metabolizması: toplam demir, hemoglobindeki pay, transferrin (taşıyıcı) ve ferritin (depo), günlük kayıp - Alyuvarın ömrü ≈ 120 gün: dalakta yıkım, makrofaj, demirin geri dönüşü ve bilirübin - Örnek 1: 70 kg erkekte hemoglobin, oksijen ve hemoglobin demiri → günde ≈ 22 mg demir döner, %97'si geri kazanılır - Anemiler: kan kaybı, aplastik, megaloblastik, hemolitik; mikrositik hipokromik görünüm - Örnek 2: hemoglobin 9 g/100 ml → O₂ içeriği normalin %64'ü, kalp debisi ≈ 1,6 kat artmalı; polisitemi ve viskozite Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: İlik Günde Kaç mg Demir Kullanır? 0:28 Kan Fizyolojisi Bloğu: Bugün #42 0:51 Zihinsel Model: Demir Döngüsü Bir Filo 1:32 Hemoglobin Nasıl Yapılır? 2:07 Demir Nerede Durur? 2:41 Alyuvar Nasıl Ölür? 120 Gün ve Dalak 3:13 Örnek 1: Demir Nereden Gelir, Nereye Gider? 7:34 Anemi: Kanda Hemoglobin Eksikliği 8:21 Örnek 2: Anemide Oksijen ve Kalp Debisi 10:27 Polisitemi: Alyuvar Çoğalınca 11:00 Üç Klasik Yanlış 11:17 Bu derste öğrendiklerimiz 11:32 Kural ve Kapanış Sıradaki ders (#43): akyuvarlar ve iltihap. Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 33 (alyuvarlar, anemi ve polisitemi, s. 449–453). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 42. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.