Yüksek Gerilim Tekniği #07 | Marx Üreteci: Çok Kademeli Darbe Üreteci, Ateşleme ve Trigatron

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

200 kilovoltluk on kondansatörden 2 megavoltluk bir yıldırım darbesi nasıl elde edilir? Bu derste Marx üretecinin paralel doldurup seri boşaltma ilkesini, ikinci aralığın neden ateşlendiğini, dağıtılmış dirençlerle tek kademeye indirgemeyi, anahtarlama darbesi devrelerini, yapım ve işletme kurallarını ve Trigatron ile tetiklemeyi görüyoruz. Bu derste: - Marx (1923): kondansatörler yüksek değerli R' üzerinden paralel dolar, aralıklar ateşlenince seri boşalır; 10 × 200 kV → 2 MV - İkinci aralık neden ateşlenir: kaçak kapasitanslarla kapasitif bölücü; 20, 10, 10 pF → 1.75 V = 350 kV - Dağıtılmış dirençler ve indirgeme: C1 = C1'/n, R1 = R1'' + nR1', R2 = nR2' - On kademeli örnek: 250 nF → C1 = 25 nF, 50 kJ; R1 ≈ 219 Ω, R2 ≈ 2525 Ω; kademe başına R1' ≈ 16.9 Ω, R2' ≈ 252 Ω - Verim η ≈ 0.90 → tepe ≈ 1.8 MV - Anahtarlama darbesi: transformatörlü devre ve endüktanslı salınım devresi; 1.85 V0, 250 µs → L ≈ 3.4 H - Yapım: şarj en az 5–10 s; 2.5 µF, 10 s → ≈ 50 mA, 5 kW; düşük endüktanslı dirençler, topraklama - Ateşleme: ortak aralık muhafazası, yarı iletken, tiratron, kıvılcım aralığı; Toepler: ≈ 22 ns ve 6.5 ns - Trigatron: üç elektrotlu aralık, ≈ 10 kV ve 0.5 kV/ns tetik darbesi - Üç yanılgı Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:23 2 MV'a Nasıl Çıkılır? 0:43 Paralel Doldur, Seri Boşalt 1:13 İkinci Aralık Neden Ateşlenir? 2:01 Dağıtılmış Dirençler 2:33 On Kademeli Bir Örnek 3:15 Anahtarlama Darbesi Devreleri 3:54 Yapım ve İşletme 4:43 Ateşleme Anı ve Anahtarlar 5:28 Trigatron ve Denetim 6:12 Üç Yanılgı 6:46 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste ölçmeye geçiyoruz: küre aralığıyla tepe gerilim ölçümü. Kaynak kitap: E. Kuffel, W. S. Zaengl, J. Kuffel, High Voltage Engineering: Fundamentals, 2. baskı — §2.3.1'in sonu, §2.3.2 ve §2.4 (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik ve Elektrik-Elektronik Mühendisliği öğrencileri için Yüksek Gerilim Tekniği serisinin yedinci dersi.