Elektrik Makineleri #10 | Oto-Transformatör ve Üç Fazlı Transformatör: 11 Kat Güç, Yıldız ve Üçgen

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Geçen derste transformatörümüzün regülasyonunu (%4) ve verimini (%96.27) hesapladık. Bugün transformatör bölümünün son dersi: iki özel bağlantı. Açılışta 3D animasyonda üç kollu tek bir çekirdek var; her kolda bir alçak gerilim, bir yüksek gerilim sargısı, sarım oranı 10'a 1. Birincili 2400 voltluk üç fazlı hatta bağlıyoruz; çıkışta 240 volt bekliyoruz ama hatlar arasında 415.7 volt ölçüyoruz. Oran neden 10 değil? Bir sürpriz daha: aynı 120 kilovoltamperlik transformatör, sargıları başka bağlanınca 11 kat güç taşıyabiliyor. Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Oto-transformatör: ortak sargı ve seri sargı; 2400 + 240 = 2640 V; gerilim oranı 2400 / 2640 = 10 / 11 - 11 kat güç: seri sargı 120000 / 240 = 500 A; ortak sargı 500 / 10 = 50 A; giriş 50 + 500 = 550 A; 2400 · 550 = 2640 · 500 = 1320000 VA; sargılar yalnız 120 kVA taşır, 1200 kVA doğrudan iletken yoldan geçer; kazanç (1 + 10) / 1 = 11 - Oto-transformatörün bedeli: yalıtım yok; birim değer empedans 0.042'den yaklaşık 0.0038'e düşer, kısa devre akımı çok büyür; varyak - Üç fazlı transformatör: üç tek fazlı trafodan grup ya da üç kollu tek çekirdek; artıları ve eksileri - Yıldız ve üçgen: yıldızda V_L = √3 · V_φ ≈ 1.732 · V_φ ve I_L = I_φ; üçgende V_L = V_φ ve I_L = √3 · I_φ; dört bağlantı; hesap faz başına - Üçgen-yıldız çözümü: 2400 V faz → 240 V → 1.732 · 240 ≈ 415.7 V; hat oranı 2400 / 415.7 ≈ 5.77 = 10 / √3; 360 kVA; 86.6 A, 50 A, 500 A - Bağlantıların özellikleri: yıldız-yıldızın dengesizlik ve 3. harmonik sorunu ve çözümü; yıldız-üçgen ve üçgen-yıldızda 30° kayma; hat gerilimi oranları a, √3 · a ≈ 17.32, a / √3 ≈ 5.77, a - Üç klasik tuzak Bölümler: 0:00 Geçen derste ve bugün 0:22 Üç faz, tek çekirdek 0:58 Oto-transformatör 1:35 Aynı trafo, 11 kat güç 2:32 Oto-transformatörün bedeli 3:11 Üç fazlı transformatör: iki yol 3:38 Yıldız ve üçgen 4:18 Üçgen-yıldız: bilmecenin çözümü 5:33 Bağlantıların özellikleri 6:11 Üç tuzak 6:39 Özet ve sıradaki ders Böylece transformatör bölümü bitti. Serinin sıradaki dersinde alternatif akım makinelerinin temeline geçiyoruz: döner manyetik alan. Kaynak kitap: Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5. baskı — Bölüm 2.9–2.10 (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Elektrik Makineleri serisinin onuncu dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.