Elektrik Makineleri #26 | Senkron Motorun Tork–Hız Eğrisi ve Yük Değişimi: Devrilme Torku

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Senkron motorun milindeki yükü artırırsak ne olur? Açılışta 3D animasyonda motorumuzun milindeki freni sıkıyoruz: yük torku 63.7'den 127.3 newton metreye çıkıyor, akım 20.6 amperden 32.2 ampere yükseliyor, ama hız ölçer dakikada 1500 devirde kalıyor. Freni daha da sıkınca devrilme torku aşılıyor ve kutuplar kayıyor: hız ve akım salınıyor, makine titriyor. Bugün tork–hız eğrisini, devrilme torkunu ve yük artınca fazör diyagramında neler olduğunu görüyoruz. Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Tork–hız eğrisi: boştan devrilme torkuna kadar hız sabit (1500 dev/dk); hız regülasyonu %0 - Devrilme torku: yük açısı 90 derece; makinemizde 3 · 230.9 · 265.0 / (157.1 · 2.5) ≈ 467.5 N·m, 20 kW'lık yük torkunun yaklaşık 3.7 katı - Kutup kayması: devrilme torku aşılınca rotor alanlara kilitli kalamaz, tork darbeleri makineyi sarsar; motor şebekeden ayrılmalı - Uyartımın etkisi: iç gerilim 300 V olsaydı devrilme torku ≈ 529.3 N·m - Yük değişince: rotor bir an yavaşlar, yük açısı büyür; iç gerilimin büyüklüğü sabit, yalnız açısı değişir - Örnek, 10 kW ve 0.8 ileri: giriş gücü 11.4 kW, akım ≈ 20.6 A, iç gerilim ≈ 265.0 V, yük açısı ≈ −8.9° - Örnek, 20 kW: giriş gücü 21.4 kW, sin δ ≈ 0.291, yük açısı ≈ −16.9° - Yeni akım ≈ 32.2 A (açı +16.3°), güç katsayısı ≈ 0.96 ileri - Güçle orantılı uzaklıklar: E_A sin δ 41.1 → 77.2 V, I_A cos θ 16.5 → 30.9 A (× 21.4 / 11.4) - Üç yanılgı: yük artınca yavaşlar sanmak, iç gerilimin büyüklüğü değişir sanmak, devrilme torkunu aşınca yalnız yavaşlar sanmak Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:21 Freni Sıkıyoruz 0:52 Tork–Hız Eğrisi 1:25 Devrilme Torku 2:07 Kutup Kayması 2:42 Yük Değişince 3:09 Örnek: 10 kW 3:44 İç Gerilim 4:22 Yük 20 kW 4:57 Yeni Akım 5:32 İki Durum Bir Arada 6:12 Üç Yanılgı 6:42 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste uyartım akımını değiştiriyor ve senkron motorun güç katsayısını nasıl ayarladığını görüyoruz. Kaynak kitap: Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5. baskı — Bölüm 5.2 (ilk kısım) (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Elektrik Makineleri serisinin yirmi altıncı dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.