Tıbbi Mikrobiyoloji #03 | Bakteri Hücresinin Yapısı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir bakteri çekirdek ve organel olmadan nasıl yaşar, onu dış dünyaya karşı ayakta tutan ne? Bu derste bir çubuk bakteriyi ortadan kesip içten dışa katman katman açıyoruz: DNA ve ribozomlardan zara, peptidoglikan duvara, Gram pozitif ve Gram negatif zarfa, kapsül, kamçı ve pililere. Bu derste: - Nükleoid: E. coli kromozomu yaklaşık 5 milyon baz çifti, açılınca 1.3 milimetre = 1300 mikrometre, hücreden yaklaşık 1000 kat uzun - İnsan DNA'sıyla karşılaştırma: 2.9 milyar bölü 5 milyon = 580; plazmitler ve direnç genleri - 70 S ribozom (30 S + 50 S): neden 30 artı 50, 80 değil? Svedberg birimi toplanmaz - Sitoplazma zarı: sterol yok, enerji zarda üretilir; aktine benzer iplikler - Peptidoglikan bir filedir; lizozim şeker iplerini keser ve hücre ozmotik basınçla patlar - Gram pozitif duvar: 150 ile 500 angstrom = 15 ile 50 nanometre, hücre çapının yirmide biri; teikoik ve lipoteikoik asit - Gram negatif zarf: ince peptidoglikan, periplazma, dış zar ve porinler (700 daltondan küçük moleküller) - LPS (endotoksin): lipid A, 9 ile 12 şekerli çekirdek, O antijeni 50 ile 100 birim; 200 ile 700 şeker - Kapsül, biyofilm, kamçı ve kemotaksi, pili (3 ile 8 nanometre) ve cinsiyet pilisi - Kurala uymayanlar (mikobakteri, mikoplazma, klamidya) ve endospor (6 ile 8 saatte oluşur) Bölümler: 0:00 Tekrar ve Bugünün Planı 0:47 Bir Bakterinin İçine Bakalım 1:16 Sitoplazma ve DNA 2:16 Ribozomlar: Bakteri ve Biz 3:02 Sitoplazma Zarı 3:40 Peptidoglikan: Bir File 4:21 Lizozim ve Ozmotik Basınç 4:56 Gram Pozitif Duvar 5:42 Gram Negatif Duvar 6:28 LPS: Endotoksin 7:22 Kapsül ve Biyofilm 8:06 Kamçı ve Pili 8:55 Kurala Uymayanlar 9:32 Endospor 10:20 Üç Yanılgı 10:54 Özet 11:38 Sıradaki Ders Sıradaki ders: bakterilerin çoğalması ve metabolizması — ikiye bölünme, büyüme eğrisi, oksijenle ve oksijensiz yaşam. Kaynak kitap: Patrick R. Murray, Murray's Basic Medical Microbiology, 2. baskı (Elsevier, 2024), Bölüm 2 (genel bakış). Bakteri hücresinin yapısı ana kitapta ayrı bölüm olmadığı için bu ders aynı yazarın kapsamlı kitabını izler: P. R. Murray, K. S. Rosenthal, M. A. Pfaller, Microbiología médica, 7. baskı (Elsevier, 2014), Bölüm 12. Kitapların Türkçe çevirisi elimizde yok; terimler yerleşik kullanımdan. Tanımlar ve sayısal değerler kitaplardan alındı; 3D sahne, şekiller ve hesap örnekleri özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Mikrobiyoloji serisinin 3. dersi.