Tıbbi Farmakoloji #05 | Metabolizma: Faz I, Faz II ve Sitokrom P450

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Vücut bir ilacı atmadan önce neden onu değiştirmek zorunda? Bu derste karaciğerin yağda çözünen ilaçları nasıl suda çözünür hâle getirdiğini, metabolizmanın hızını ve farmakolojinin yıldız enzim ailesi sitokrom P450'yi çalışıyoruz. Bu derste: - Neden metabolizma: böbrek lipofilik ilacı atamaz, distal tübülden geri emilir; amaç polarlığı artırmak - Michaelis–Menten ve birinci derece kinetik: birim zamanda sabit kesir, her yarılanma ömründe yüzde 50 - Sıfırıncı derece kinetik: enzimler doyar, birim zamanda sabit miktar (aspirin, etanol, fenitoin); market kasası benzetmesi - Faz I: polar grup ekleme ya da açığa çıkarma; yükseltgenme, indirgenme, hidroliz; P450 dışı örnekler - Sitokrom P450: mikrozomal karma fonksiyonlu oksidazlar, CYP3A4 adlandırması, dört ana izozim, bağırsak CYP3A4'ü - Genetik çeşitlilik: CYP2D6 polimorfizmi ve ön ilaç kodein; CYP3A4'te 10 kattan fazla değişkenlik - İndüksiyon ve inhibisyon: enzim sayısı ve hızı değişince plazma düzeyi nasıl değişir - Faz II: konjugasyon, dört madde, glukuronidasyon; morfin-6-glukuronid istisnası - Dört molekül alıştırması ve üç yaygın yanılgı Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:32 Bir Molekül Karaciğerde 1:08 Neden Metabolizma? 1:46 Birinci Derece Kinetik 2:31 Sıfırıncı Derece Kinetik 3:06 Market Kasası 3:39 Faz I ve Faz II 4:19 Faz I Tepkimeleri 4:57 Sitokrom P450 5:48 Genetik Çeşitlilik 6:27 İndükleyiciler 7:15 İnhibitörler 7:58 Faz II: Konjugasyon 8:38 Alıştırma: Dört Molekül 9:18 Üç Yanılgı 9:52 Özet 10:25 Sıradaki Ders Sıradaki ders: ilacın vücuttan çıkışı — böbrekle atılım, klerens ve yarılanma ömrü. Kaynak kitap: Karen Whalen (ed.), Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology, 6. baskı (Wolters Kluwer, 2015), Bölüm 1 V (s. 12–16). Türkçe terimler: Goodman ve Gilman'ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı, 2. baskı (Güneş Tıp Kitabevleri, 2017). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahne, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur; ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Tıp, eczacılık ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Farmakoloji serisinin 5. dersi.